Gebelikte farklı glikoz tolerans derecelerinin adipositokinler ile iliskisi


Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi, Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2010

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Tülin İşkurt Saraç

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): AYŞE GÜL SÜNDÜS TELCİ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Gestasyonel diabetes mellitus (GDM) ilk kez gebelik sırasında ortaya çıkan ve doğumla birlikte ortadan kalkan glikoz intoleransı olarak tanımlanır. Gebeliğin en sık rastlanan metabolik komplikasyonu olan gestasyonel diyabet hem obstetrik komplikasyonlara sebep olur hem de gebeliği izleyen yıllarda tip 2 diyabet gelişme riskinde önemli artışa yol açar. Farklı popülasyonlarda, gebeliklerin %1 - %14'i GDM ile komplike olmaktadır.Gebelik fetusun optimum beslenmesi için gerekli bir seri metabolik değişiklik sonucunda gelişen insülin direnci ile karakterizedir. Normal gebelikte insülin duyarlılığı giderek azalır, GDM da insülin direncinin en yüksek olduğu ikinci trimesterin sonunda ortaya çıkar. Gestasyonel diyabetin klinik olarak tanısının konması GDM'ye bağlı komplikasyonların önlenmesi açısından önemlidir. Bu nedenle, risk altındaki grubu belirlemek için, ikinci trimester sonunda oral glikoz tolerans testi ile GDM taraması yapılır.Ülkemizde, GDM taraması 24.-28.haftalarda iki aşamalı yaklaşım ile yapılmaktadır. Buna göre, 50 g oral glikoz ile yapılan yükleme testinde (GCT), kan şekeri eşik değeri olan 140 mg/dL'yi aşarsa 100 g glikoz ile yapılan 3 saatlik tanısal oral glikoz tolerans testine (OGTT) geçilir. Tanısal testte en az iki anormal değer GDM tanısı koydurur.Gestasyonel diyabetin ileride gelişecek tip 2 diyabet riskini arttırdığı uzun zamandır bilinmektedir. Ancak, gestasyonel diyabet tanısı kriterlerini taşımayan, sadece tarama testi (GCT) değeri eşik değeri aşan ve normal glikoz toleransına (NGT) sahip olduğu kabul edilen gebelerde gelecekte diyabet gelişme riski, tarama testi değeri eşik değerin altında olan yaşıtlarına göre daha yüksek bulunmuştur.Gebelik ve gebelik komplikasyonlarında görülen insülin direncinin altında yatan mekanizmalar tam olarak anlaşılamamıştır. Adipoz dokudan kaynaklanan ve adipositokin denilen leptin, adiponektin, tümör nekrozis faktör-? (TNF-?), interlökin 6 (IL-6) ve yeni keşfedilmiş olan rezistin ve visfatin gibi hormonlar insülin direncinin potansiyel medyatörleri olarak araştırılmaktadır. Normal gebelikte maternal enerji metabolizması ve insülin duyarlılığını düzenleyen adipositokinlerin GDM gibi gebelik komplikasyonlarında da rolünün olduğu düşünülmektedir.Adipositokinlerin normal ve GDM'lu gebelerdeki düzeyleri çeşitli çalışmalarda araştırılmış ve çelişkili sonuçlar elde edilmiştir. Tarama testi sonucu anormal olan ama tanısal OGTT sonucuna göre GDM tanısı konmayan ve normal glikoz toleransına sahip olduğu düşünülen gebelerde adipositokin düzeyleri araştırılmamıştır.Çalışmamızda tarama testi değeri normal olan normal glikoz toleranslı (NGT), tarama testi değeri anormal olmakla birlikte tanısal OGTT'inde GDM tanısı almayan, glikoz toleransı hafif derecede bozuk olmasına rağmen normal glikoz toleranslı olarak kabul edilen (BGT) ve tarama testi değeri anormal olup tanısal OGTT'inde de GDM tanısı konan, yaş ve beden kitle indeksi (BMI) açısından benzer üç grup gebede biyokimyasal parametrelerin yanısıra insülin, insülin direnci (HOMA-IR) ve adipositokin düzeylerini araştırdık.Sonuç olarak, glikoz toleransı hafif derecede bozuk olan BGT grubundaki gebelerin adiponektin, leptin, rezistin ve visfatin değerleri normal glikoz toleransına sahip gebelerden çok GDM grubundaki gebelerinkine benzemektedir. Bulgularımız normal olduğu düşünülerek takip edilmeyen bu gebelerin, gebelikten sonraki yıllarda diyabet gelişme riskinin artmış olduğu da bildirildiğinden, doğum sonrasında rehberlik ve diyabet önleme stratejilerinden yararlanabilecekleri varsayımını desteklemektedir.