Spİnoza'nın 'Conatus' ilkesi ile Nıetzsche'nin 'Der Wılle Zur Macht' ilkesinin ahlak felsefeleri bakımından ilişkisi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: TUĞBA BAYŞAHAN ÖZYAZICIOĞLU

Danışman: Nedim Yıldız

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, Nietzsche'nin "güç istenci" ilkesi ile Spinoza'nın "conatus" ilkesinin paralellik göstermesini ele alır ve bu ilkelere dayalı ahlak felsefelerini inceler. Nietzsche'nin felsefesinde yaşamın değerinin belirlenmesinin temelinde yatan "güç istenci" ilkesi, var olan her şeyin güçlenme, gelişme ve yayılma eğiliminde olduğunu öne sürer. Bu noktada, Spinoza'nın doğadaki her şeyin varlıkta kalma ve varlığını sürdürme çabası olan conatus ilkesiyle paralellik gösterir. Spinoza'ya göre, insanın doğadaki her şey gibi kendi varlığını sürdürme çabası, onun özünün bir yansımasıdır. Nietzsche'nin ve Spinoza'nın bu konudaki yaklaşımlarını özellikle Nietzsche'nin Spinoza üzerine değerlendirmeleri ekseninde ele almaya yönelen bu çalışma aynı zamanda bu iki ilkenin özellikle iyi ve kötü kavramlarıyla ilişkileri üzerinden, Spinoza ve Nietzsche'nin ahlak anlayışlarına nasıl yansıdığını ele alır. Bu bağlamda Spinoza'nın conatus ilkesinin yetkin insan doğası modeliyle Nietzsche'nin güç istenci ilkesine bağlı üst insan doğası modeli arasında kurduğu anlamlı analoji de incelenir. Son kertede Spinoza'nın conatus ilkesi ile Nietzsche'nin güç istenci ilkesi arasındaki ilişki, Nietzsche'nin Spinoza'ya yönelik sert eleştirileri üzerinden değerlendirilerek incelenir. Esasında böyle bir özün yazılış amacı nelerin yapılacağı değil, yapılması amaçlananın ana problemlerini ve bu problemlerin ele alınmasıyla beraber ulaşılan sonuçlardır.