1876-1923 yılları arasında İstanbul'daki kütüphane imtiyaz sahipleri, kütüphaneleri ve katalogları


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Fatma Nur Uçar

Danışman: Mehmet Canatar

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Osmanlı'da yayınevi sözcüğünün karşılığı kütüphane ya da kitaphanedir. Bu nedenle kitap yayınlama ve satışı yapma izni olan kişilere Kütüphane İmtiyaz Sahibi denilmektedir. 19. yüzyılda basım yayın işleriyle uğraşan kişilerin sıfatları birbirine karışsa da kütüphane imtiyaz sahibi, kitap yayınlayan ve satan kişiyi yani kitapçıyı karşılar. Başlarda basılı kitap satışı, dağıtıcılar ve asıl mesleği kitap satmak olmayan kişiler aracığıyla yapılan, düzensiz ve dağınık olan matbu kitap satışının dükkânlara taşınmasıyla II. Abdülhamid Devri'nden Cumhuriyetin İlanı'na kadar olan süreçte kitapçılar bir değişim geçirerek ülkemizde bugünkü kitapevlerinin ilk örneklerini teşkil etmişlerdir. Başbakanlık Osmanlı Arşivi taramalarında daha çok Yıldız Sarayı, Maarif ve Dâhiliye Nezareti Defterleri'ndeki belgelerden, Şark Ticaret Yıllıkları'ndan, çeşitli makale, kitap, ansiklopedilerden, kataloglardan ve o dönemde yaşamış olan kitapçıları tanıyan bazı aydınların anılarından yararlanılarak konu aydınlatılmaya çalışılmıştır. Uzun yıllar ülkenin basın ve fikir hayatının merkezi olan Bâbıâli Caddesi'ni mesken seçen kitapçılar, bu mesleği İstanbul'da yapmayı tercih eden İranlı kitapçılar ve çoğunluğu gayrimüslim olan Beyoğlu kitapçılarından bahsedilmiştir. Memlekete hizmet eden bu kitapçıların hayatlarına ve varsa yayınladıkları kataloglara değinilmiştir