Sanat Yapıtları ve Katharsis
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Sanat Tarihi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Nurtaç Elçi Akpınar
Danışman: Uşun Tükel
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez çalışmasında Aristoteles'in "Poetika" adlı eserinde söz ettiği katharsis doktrini üzerinden sanat yapıtları ele alınacaktır. Filozofun tragedya tanımı içerisinde söz ettiği fakat ileri bir açıklama getirmediği katharsis kavramı, yüzyıllar içerisinde çok sayıda farklı argümana ilham kaynağı olmuştur. Bu argümanlar dört ana başlık altında toplanabilir: İzleyicinin acıma ve korku deneyiminde aşırılık ve yoksunluk arasında uygun ifadeye ulaştığı ahlâki bir arındırma biçimi; patolojik acıma ve korku duygularının izleyiciden arındırıldığı tıbbi anlamda bir arındırma biçimi; kahramanın trajik eyleminin ahlâki kirliliğinin oyun esnasında arıtıldığı yapısal bir biçim; evrensel bir anlayışla izleyicinin, tasvir edilen acınası ve korku veren olayları kavradığı entelektüel bir aydınlanma biçimi. Çalışmanın amacı, dört başlık altında sınıflandırılan bu yaklaşımlar ile seçilen sanat yapıtlarının ne denli örtüştüğünü ortaya koymaktır. Tez çalışması iki ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde Ayn Rand tarafından "Batı Uygarlığı'nın tüm yükünü omuzlarında taşıyan felsefi bir atlas" olarak tanımlanan Aristoteles ve eserleri tanıtıldıktan sonra "Poetika"ya, içerisinde geçen kavramlara yönelik derinlemesine bir bakış sunulacak, akabinde katharsis argümanlarının gelişimi tarihsel ve kuramsal olarak incelenecektir. İkinci bölümde dört başlık altında değerlendirilen argümanlar izleğinde Tiziano ve 1554-1562 yılları arasında gerçekleştirdiği "Danaë", "Venüs ve Adonis" (her ikisi de Prado'da), "Perseus ve Andromeda" (Londra, Wallace Koleksiyonu'nda) "Diana ve Actaeon", "Diana ve Callisto" (her ikisi de Edinburgh, İskoçya Ulusal Galeri'de), ve "Europa'nın Kaçırılması" (Boston, Isabella Stewart Gardner Müzesi'nde) adlı yapıtlarından oluşan Poesie Dizisi, Poussin ve "Aşdod'da Veba" adlı yapıtı, Alfredo Jaar ve "Görüntülerin Matemi" (2002) adlı düzenlemesi ve son olarak da Michael Haneke ve "Ölümcül Oyunlar" (1997/2007) adlı sinema filmi ele alınacaktır.