Türkiye’deki İşlenmiş Soya Ürünlerinde Kalitatif ve Kantitatif GDO Tanısı ve Transgen Analizi


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2012

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Münevver Merve Yılmaz

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Şule ARI

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Tarımsal biyoteknolojide yaşanan gelişmeler sayesinde genetik manipulasyonlar kullanılarak herbisit dayanıklılığı ve böceklere direnç gibi bitkiye yarar sağlayan genlerin geleneksel ürünlere aktarımı başarılı bir şekilde gerçekleştirilmiştir. Başta soya, mısır, pamuk ve kanola olmak üzere birçok genetiği değiştirilmiş bitki çeşidi dünya çapında ekilmekte veya ithal edilmektedir. 2011 yılında dünyadaki toplam GD ekim alanlarının % 47'sini kaplayan soya (Glycine max L.) birinci sırada yer almaktadır. Transgenik soya çeşitlerinden olan ?RoundUp Ready? (RR), 1996 yılında Kanada'da besin üretimi için kullanımı onaylanan ilk bitki olmuştur ve günümüzde ekimi yapılan transgenik çeşitler arasında en yaygın olandır.Önemli bir protein ve bitkisel yağ kaynağı olmasından dolayı soya içerikli besin üretiminde GD soya tohumlarının kullanımı giderek artmaktadır. Ülkemizde tüketilen soyanın büyük bir kısmı GD soyaların yetiştirildiği diğer ülkelerden ithal edilmektedir. Bu nedenle, işlenmiş ürünlerde GD soyaların belirlenmesi ve kantitasyonu besin güvenliği ve kalitesi açısından tüketici endişelerinin başında gelmektedir.Bu tez projesi kapsamında işlenmiş soya ürünlerinde (soya unu, soya kıyması, soya eti, soya kreması, soya sütü, soya kahvesi, soya filizi, tofu) iki farklı DNA izolasyon yönteminin etkinlikleri incelendi. RR soya çeşidi de dahil olmak üzere Avrupa Birliğince onaylanmış pek çok transgenik üründe düzenleyici diziler olarak kullanılan 35S promotorunun ve NOS terminatörünün belirlenmesine dayalı PCR analizi ile çeşitli örnek grupları kalitatif olarak tarandı. Kalitatif analizler sonucunda her iki düzenleyici diziyi de içeren örneklerin (soya eti, soya unu, soya sütü, soya kreması), RR soya kasete özgü `real time' PCR analizi ile yabancı gen miktarı belirlendi. Sonuç olarak incelenmiş soya kökenli gıda ürünlerinin beşinde (soya eti, soya unu, soya sütü, soya kreması) RR soya çeşidinin varolduğu ve bütün bu örneklerin % 0.9'un altında yabancı gen içerdiği belirlendi.