Unilateral serebral palsili çocuklarda telerehabilitasyon ile uygulanan modifiye zorunlu kullanım hareket tedavisinin etkinliği: Prospektif randomize kontrollü çalışma
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi, FİZİKSEL TIP VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUSTAFA HAKAN KAPUCU
Danışman: AYŞE RESA AYDIN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Prospektif ve randomize kontrollü olarak planlanan bu tez çalışmasında; Unilateral Serebral Palsi'li (SP) çocuklarda Telerehabilitasyon ile uygulanan Modifiye Zorunlu Kullanım Hareket Tedavisinin (mZKHT) ev programıyla karşılaştırılması ve bu girişimin üst ekstremite fonksiyonları ve yaşam kalitesi üzerinde etkilerini tespit etmeyi amaçladık. Yöntem: Prospektif ve randomize kontrollü olarak planlanan çalışmamıza 42 unilateral serebral palsili çocuk dahil edilerek Telerehabilitasyon ile uygulanan mZKHT grubu (n=21) ve kontrol grubu (n=21) olarak randomize edildi. Birinci gruba 6 hafta süre ile haftada 3 kere günde 1 saat Telerehabilitasyon ile mZKHT tedavisi uygulandı. Ek olarak her gün 30 dk ev içi aktivite uygulamaları yapmaları istendi. İkinci gruba 6 hafta süre ile haftada 3 kere günde 1 saat ebeveynlerin gözetiminde ev programı uygulandı. Randomize tek kör olarak planlanan çalışmada başlangıç değerlendirmeleri, tedavi sonrası ve takip değerlendirmeleri grup dağılımına kör olan araştırmacı tarafından yapıldı. Primer sonuç değerlendirme aracı olarak üst ekstremite fonksiyonları Assisting Hand Assessment (AHA) yöntemi kullanıldı (bu değerlendirmeyi yapan araştırmacı çalışma gruplarına karşı kör idi). Sekonder sonuç ölçümlerinde, Modifiye Jebsen Taylor El Skoru, eklem hareket açıklığı gonyometre ile, spastisite Modifiye Ashworth Skalası ile, kavrama gücü ile Jamar El Dinamometresi ile, el becerileri Manual Ability Classification System (MACS) ile günlük yaşam aktiviteleri ABILHAND-Kids ile yaşam kalitesi ise KINDL ile ölçüldü. Çalışmanın başlangıcında ve tedaviden 6 hafta sonra tedavi sonrası değerlendirmeleri gerçekleştirildi. Bulgular: Çalışmayı tamamlayan 38 hastanın yaş ortalaması 8,1 ± 2,6 yıl idi. Başlangıç değerlendirmesinde iki grup demografik ve klinik parametreler açısından homojen bulundu. AHA skorlarında her iki grup da anlamlı gelişme göstermesine rağmen gruplar arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Bulgular, her iki grubun da üst ekstremite fonksiyonları, günlük yaşam aktiviteleri ve yaşam kalitesinde anlamlı gelişme sağladığını; ancak özellikle sekonder sonuç ölçümlerinde telerehabilitasyon+mZKHT grubunun kontrol grubuna kıyasla istatistiksel olarak üstün olduğunu göstermiştir. Bununla birlikte ABILHAND-Kids, KINDL, kavrama gücü ve Modifiye Jebsen Taylor El Fonksiyon Testi gibi pek çok ölçümde telerehabilitasyon grubunun lehine anlamlı sonuçlar elde edilmiştir. Aktif ve pasif dirsek ekstansiyon ölçümleri haricindeki tüm eklem hareket açıklıkları değerlendirmelerinde mZKHT+telerehabilitasyon grubunda kontrol grubuna kıyasla anlamlı fark saptandı. MAS ile değerlendirilen üst ekstremite kas spastisitesinde telerehabilitasyon+mZKHT grubunda kontrol grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı. Sonuç: Çalışmamız, telerehabilitasyon ile uygulanan modifiye zorunlu kullanım hareket tedavisinin unilateral serebral palsili çocuklarda ev programına kıyasla özellikle günlük yaşam aktiviteleri, yaşam kalitesi, eklem hareket açıklıkları ve el fonksiyonlarında daha üstün sonuçlar sağladığını ortaya koymuştur. AHA skorlarında iki grup arasında fark olmamakla birlikte, fonksiyonel ve klinik parametrelerdeki üstünlük telerehabilitasyonun etkinliğini desteklemektedir. Bu bulgular, telerehabilitasyonun SP'li çocuklarda erişilebilir, aile merkezli ve etkili bir rehabilitasyon yaklaşımı olarak kullanılabileceğini göstermektedir.