Kalite mi? Kimlik politikaları mı? Fantezi uyarlamalarında fan tepkilerinin karşılaştırmalı sosyal medya analizi: Güç Yüzükleri dizisi örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İletişim Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÜNER DURMAZ
Danışman: UĞUR GÜNDÜZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez çalışması, fantezi uyarlamalarına yönelik fan tepkilerinin doğasını, Amazon Prime Video'da 1. Sezon: 1 Eylül - 14 Ekim 2022 , 2. Sezon: 29 Ağustos - 3 Ekim 2024 tarihleri arasında yayınlanan Yüzüklerin Efendisi: Güç Yüzükleri dizisini örnek olay olarak ele alarak, karşılaştırmalı bir sosyal medya analizi yoluyla incelemektedir. Günümüzde Netflix, Amazon Prime Video vb. dijital yayın platformları, kültürel üretimin yanı sıra kimlik politikaları ve woke kültürü tartışmalarının da merkezi haline gelmiştir. Güç Yüzükleri dizisi duyurulduğu andan itibaren temsiliyet ve uyarlanılan esere sadakat konularında küresel çapta yoğun tartışmalara yol açmış; bu tartışmalar estetik ve anlatısal kaygıların ötesine geçerek politik kutuplaşmalara sahne olmuştur. Araştırmada, Reddit ve YouTube platformlarının API'ları aracılığıyla toplanan 1.4 milyonu yakın 1.398.109 adet veri, kullanıcı yorumları, çeşitli prosedürler ile filtrelenerek 891.581 altın veri seti haline getirilip analiz edilmiştir. Çalışma, yalnızca nicel duygu skorlarına odaklanmakla kalmayıp, Semantik Ağ Analizi ve N-Gram yöntemlerini kullanarak, dijital fan topluluklarının kullandıkları dilin haritalarını da çıkarmıştır. Geleneksel sözlük tabanlı yöntemlerin VADER, TextBlob yanı sıra, bağlam duyarlı Deep Learning modeli BERT ve NRC Duygu Sözlüğü kullanılarak çok katmanlı bir analiz gerçekleştirilmiştir. Dört farklı yapım Yüzüklerin Efendisi üçlemesi, House of the Dragon, The Witcher ve Güç Yüzükleri karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Araştırma bulguları, politik kimlik siyasetinin Güç Yüzükleri dizisine yönelik olumsuz tepkilerin başlıca nedeni olduğu yönündeki yaygın kanının aksine, negatifliğin temel kaynağının senaryo tutarsızlığı, lore ihlali ve kalite eksikliği olduğunu ampirik olarak kanıtlamıştır. Özellikle Güç Yüzükleri dizisinde negatifliğin %64.2 seviyesinde olduğu, bu tepkinin zamanla kemikleştiği tespit edilmiştir. Buna karşın, benzer kapsayıcı oyuncu tercihlerine sahip House of the Dragon dizisi, yüksek anlatı kalitesi sayesinde izleyici nezdinde pozitif olarak ayrılmıştır. Henry Jenkins'in katılımcı kültür çerçevesi, Byung-Chul Han'ın psikopolitika ve heyecan kapitalizmi, Eli Pariser'in yankı odaları ve Thorsten Quandt'ın karanlık katılım teorilerinden faydalanan bu çalışma, dijital çağda izleyici tepkilerini belirleyen temel unsurun ideoloji, kimlik politikaları değil, eserlerin kalitesi olduğunu ortaya koymaktadır. Hesaplamalı sosyal bilimler yöntemlerini kültürel kuramlarla birleştiren bu tez, fan çalışmaları ve dijital kültür literatürüne metodolojik, teorik bir katkı sunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Fandom, Dijital Kültür, Güç Yüzükleri, Duygu Analizi, Hesaplamalı Sosyal Bilimler, Woke Kültürü.