Kendini ayarlama, özetkinlik ve dominantlık özellikleriyle birlikte cinsiyet değişkenlerinin lider olarak algılanmadaki etkisinin deneysel ve alan çalışmalarında incelenmesi.


Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2006

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İlknur Özalp Türetgen

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Pınar ÜNSAL

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırmanın amacı, uzun yıllardır Amerika'da incelenen bir konu olanbireysel özelliklerin lider ortaya çıkışındaki etkisini, hem farklı bir kültür olarakTürkiye'de incelemek hem de laboratuar çalışmalarında elde edilen bulguları gerçekişletmelerde sınamaktır. Bu amaca yönelik olarak, daha önce lider olarak ortayaçıkmayla ilişkisi olduğu kanıtlanan kendini ayarlama, öz etkinlik ve dominantlıkkişilik özellikleriyle cinsiyet ve cinsiyet rollerinin hem laboratuar hem de alançalışmasında liderlik algısıyla olan ilişkileri incelenmiştir. Öncelikle öğrencilerin yeraldığı laboratuar çalışmasında, katılımcılar cinsiyet ve kişilik özelliklerine göregruplanarak lidersiz grup tartışmalarında bulunmuşlardır. Verilen görevtamamlandıktan sonra grup üyeleri her bir diğer üyeyi sergiledikleri liderlik açısındandeğerlendirmişlerdir. Sonuçlar, incelenen kişilik özellikleri içinde yalnızca kendiniayarlamanın lider ortaya çıkışını anlamlı olarak yordadığı göstermiştir. Ayrıca liderolarak ortaya çıkmada cinsiyetler arası fark olmadığı, androjen kişilerin gruplardadaha fazla lider olarak algılandığı da görülmüştür. Gerçek yöneticiler ve astlarıüzerinde yapılan alan çalışmasında ise, yöneticilerin yine kendini ayarlama özellikleriastları tarafından lider olarak algılamalarını sağlayan tek özellik olmuştur.Yöneticilerin cinsiyetlerinin ve cinsiyet rollerinin lider olarak algılanmaları açısındanfark oluşturmadığı ortaya çıkmıştır. Son olarak lider olarak algılanmanın astlarınörgütsel tutumları üzerinde olumlu etkileri olduğu da gözlenmiştir. Araştırmanınsonuçları, öncelikle Kuzey Amerika'da lider ortaya çıkışında etkili olduğu bulunan özetkinlik ve dominantlık özelliklerinin Türkiye'de aynı etkiye sahip olmadığınıgöstermiştir. Bu durum kültürel farkların liderlik algısını belirlemede önemli birdeğişken olduğunu göstermektedir. Ayrıca, laboratuar ve alan çalışmalarında eldeedilen sonuçların birbirine benzer olması, alandaki laboratuar çalışmasında ortayaçıkan bulguların gerçek iş yaşamına genellenebileceğini ortaya koymaktadır.