Şihâbüddin Mahmûd el-Âlûsî'nin Neşvetü'ş-şemûl fi's-seferi ilâ İslâmbûl adlı Seyahatnâmesinin belâgat ilmi açısından incelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İlahiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SÜMEYYE DURĞAN

Danışman: HATİCE ARSLAN SÖZÜDOĞRU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Şihâbüddin Mahmûd el-Âlûsî, Nahda dönemi Arap Edebiyatının öne çıkan isimlerinden biridir. Âlûsî bu dönemde yazmış olduğu seyahatnâmesi Neşvetü'ş-şemûl fi's-seferi ilâ İslâmbûl ile döneme ışık tutacak bilgiler vermiştir. Ancak seyahatnâmesi araştırmacılar tarafından yeteri kadar çalışılmamıştır. Âlûsî'nin edebiyatçı kimliğine ışık tutacak Neşvetü'ş-şemûl fi's-seferi ila İslâmbûl'un özelliklerini sunmanın Arap dili ve Belâgati alanında çalışacaklara katkı sağlayacağı kanaatindeyiz. Bu çalışmanın giriş bölümünde genel bilgilere ve literatür değerlendirilmesine ek olarak Âlûsî'nin hayatı kısaca anlatılmıştır. İlk bölüm seyahat ve Arap edebiyatında seyahatnâmeler konusunu içermektedir. İkinci bölümde eserin seyahatnâme olması hasebiyle birçok alana kaynaklık edebileceği göz önünde bulundurularak tanıtımsal bir değerlendirme yapılmıştır. Son bölüm ise ilgili seyahatnâmede öne çıkan teşbih, istiâre, kinâye, tıbâk, mübâlağa, cinâs, seci ve iktibâs sanatları örneklerinden oluşmaktadır. Sonuç olarak; Neşvetü'ş-şemûl fi's-seferi ilâ İslâmbûl Nahda dönemi Arap edebiyatında sanatlı diliyle ön plana çıkan bir seyahatnâmedir. Böylece çalışmada hem Âlûsî'nin hem de seyahatnâmesinin edebî gücünün bir bakıma anlaşılması sağlanmıştır.