KENT SOKAKLARININ MEKÂN İNCELEMESİ: ÇIKMAZ SOKAK ÖRNEĞİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Betül Kızıltepe
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): ŞEVKET KAMİL AKAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez çıkmaz sokaklar ile mekân arasındaki ilişkiyi, mekân sosyolojisinin temel tartışmaları bağlamında incelemektedir. Araştırma, kentsel değişimlerle mekânda hangi değişikliklerin yaşandığını, mekân ile toplumsallık arasındaki karşılıklı ilişkiyi çıkmaz sokak olgusu içinde incelemektedir. Çalışma, İstanbul/Fatih ilçesinin çıkmaz sokaklarındaki sakinler üzerine inşa edilmiştir. Araştırma sahasının Fatih olma sebebi ilçedeki çıkmaz sokak yapısının diğer ilçelere oranla geleneksel kent dokusunda daha az değişikliğin yaşanmış olmasıdır. Çıkmaz sokak yapısının devam ettiği Fatih'te çıkmaz sokaklar araştırılıp araştırmaya dâhil edilmiştir. Araştırma saha çalışması yaklaşımı ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada kartopu örneklemi kullanılmış olup örneklemi mahallelerde muhtarlar aracılığıyla ulaşılabilen sakinler oluşturmaktadır. Toplamda 32 kişi ile görüşülen araştırmada katılımcıların 19'u kadın 13'ü ise erkektir. Veriler araştırmacı tarafından geliştirilen, yarı yapılandırılmış görüşme formu ile yapılan görüşme ve gözlemlerle toplanmıştır. Araştırma sonucunda, çıkmaz sokak sakinlerinin kentsel değişimle birlikte mekânı algılama ve bütünleşme yapılarında değişikliklerin yaşandığı ve mekânsal süreklilikle birlikte mekânsal ve toplumsal dinamiklerin de incelenmesi gerektiği anlaşılmıştır. Toplumsallığın inşası olan mekânın farklı süreçlerle benimsendiği, süreçlerin sokağın geleneksel özelliklerinin devam etmesini ve mekânla bütünleşmeyi olumlu/olumsuz yönde etkilediği anlaşılmıştır. Ayrıca mekânsal sürekliliğin sokak sakinleri arasındaki ilişkiyi etkilediği ve sakinler arasında gemeinschaft ilişkileri barındırdığı görülmüştür. Veriler ışığında, mekânın sosyal bir gösterge olduğu ve mekândaki kalıcılık ve geçiciliğin farklı aktivitelere ev sahipliği yaptığı ortaya çıkmıştır. Bu bağlamda, mekân toplumsallığı inşa eden, bireylerin yaşadıkları yerle bütünleşmelerini sağlayan bir olgudur.