Ulusal Anayasal Düzenlerde Etnik Köken ve Dini İnanç Farklılıklarına Dayanan Yetki Paylaşımı Modelleri

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Hukuk Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Burak Taha Alpagut

Danışman: Volkan Aslan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Etnik köken ve dini inanç farklılıklarına dayanan uzlaşmacı anayasal yaklaşımlar, belirli toplumsal grupların anayasal düzen bağlamında çeşitli hak, yetki ve güvencelere sahip kılındığı anayasa yapım yaklaşımlarını ifade etmektedir. Anılan bağlamda eldeki tez çalışması ile anayasaların sağladığı objektif hukuki müesseselerden bağımsız bir inceleme gerçekleştirmek hedeflenmektedir. Anayasaların devletin organizasyonu ve kamu erkleri başta olmak üzere düzenleme altına aldığı her husus bakımından doğrudan doğruya etnik köken ve dini inanç farklılıklarına sahip farklı toplumsal gruplara yönelik olarak inşa edilmesi günümüz anayasa yapım süreçlerinde yaygın olarak benimsenen bir yöntem teşkil etmemektedir. Ancak, klasik demokrasi teorisine dayalı olarak yapımı gerçekleştirilmiş anayasalardan farklı olarak toplumsal gruplar arası uzlaşma hedefiyle ortaya çıkan anayasalar sürdürülebilir bir anayasal düzenin sağlanabilmesi adına önemli bir emsal ortaya koymaktadır. Çalışmanın ilk bölümünde aidiyetlere dayalı anayasal düzenlerin genel olarak açıklanması, tarihçesi ve metodolojisi, doktrindeki görüşlerin açıklanması ve örneklemeler yoluyla desteklenmek suretiyle teorik düzeyde açıklanacaktır. İkinci bölümünde ise etnik köken ve dini inanç farklılıklarına dayanan yetki paylaşımlarını ulusal anayasal düzenlerinin bütünü bakımından esas alan yönetim birimlerinin yaklaşımları, ilk bölümde sunulan örneklemelere ek olarak kamu erk ve yetkileri bakımından ayrı ayrı incelenecektir. Üçüncü bölüm ise ilk iki bölümde teorik ve münferit olarak gerçekleştirilen incelemeler sonucunda bu tipe uygun anayasal yaklaşımların temel hak ve özgürlüklere ilişkin olası sonuçları ile çalışma kapsamında varılan kanaatlerin açıklanmasından ibaret olacaktır.