Dijital ınfluencer" Miquela Sousa'yı "Takiplemek": Sosyal medyada kadın beden temsili üzerine düşünmek
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÜLCAN UYSAL
Danışman: Nilüfer Timisi Nalçaoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Son yıllarda kadınların beden imajlarını sergilemesi üzerine sosyal medya yeni bir alan açmaktadır ve hem başka hayatları ve yaşam tarzlarını hem de yaşamı seyretme deneyimi giderek dönüşmektedir. Bu bağlamda bu çalışmada, sosyal medya platformlarında kadın bedeni ile cinsiyet temsillerine yönelik öne çıkan söylemler, görseller ve idealize edilen kadınlık imajına ait mesajların günümüz kadınının benlik algısındaki etkisi tartışılmaktadır. Araştırma, artan internet kullanımı ile teknolojik gelişmeler sayesinde toplumsal hayatın içindeki yeni medya ortamlarının toplumsal cinsiyet rolleri üzerinden yeni anlam inşalarını şekillendirmeye başladığı ve bu rollerin sürekli olarak yeniden üretildiği gözlemlerinden yola çıkmaktadır. Çalışmada, reklamcılıkta geleneksel olarak kadın temsillerini inşa eden ünlü oyuncular ve modeller yerine alternatif bir yaklaşımla yeni medya ortamı Instagram ve dijital olarak yaratılan influencer (etkileyici) Miquela Sousa mercek altına alınmaktadır. İlk ortaya çıktığı dönemde gerçek bir insan mı yoksa sanal olarak yaratılmış bir karakter mi olduğu sosyal medyaca tartışılmış olan Miquela Sousa araştırmanın bulabildiği kadarıyla ve temsil edildiği üzere dijital etkileyicilerin ilkidir. Çalışmada yapay zeka gibi teknolojik olarak geliştirilen araçlarla yeni boyutlar kazanan kitle iletişim araçlarının zemininde oluşturulan robot kadın karakteri etkileyici, şarkıcı, Youtuber Miquela Sousa'nın kadınların kendilik imajının ve sunumunun bir değerlendirmesi sunulmaktadır. Yöntem olarak temelde nitel araştırma yöntemlerinden kategorisel içerik analizi ve göstergebilimsel çözümleme kullanılmaktadır. Miquela Sousa'nın Instagram hesabında yer alan ve yaşayan bir insanın gerçek birer fotoğrafıymış gibi paylaşılan görsellerin çalışma kapsamında oluşturulan tematik kategorilere uygun birer örneği göstergebilimsel çözümlemeyle irdelenmektedir. Bu kapsamda sosyal medya hesabına en çok uyacağı düşünülen sekiz kategori seçilmiştir: (1) Nesneleşen Kadın İmgesi (Seyirlik Beden) (2) Bedenin Parça Olarak Sunulumu (3) Nesneleşen Kadın İmgesi (Soyunan Beden) (4) Nesneleşen Kadın İmgesi (Saf Güzellik Vurgusu) (5) Tüketici Rolünde Konumlandırılan Kadın (6) Egzotik ve Gerçeküstü Beden İmgeleri (7) Duygusallaştırılmış Kadın Bedeni (8) Nesneleşen Kadın İmgesi (Bükülmüş Beden). Göstergebilimsel çözümleme araştırmacının özgün seyretme deneyimi ve feminist bir bakışla birlikte ele alınmaktadır. Başka bir deyişle, kadınların, dijital influencer'ın kadın beden temsilinde nasıl algılandığı sorunsalı üzerinden, aslında pek de dillendirilmeyen bir konu olarak bu bedeni izleme deneyimleri araştırmacının kendi deneyimleri üzerinden dökülmektedir. Dijital etkileyicinin sosyal medya hesabı -bir araştırmacı olarak seyretme deneyiminin başladığı- 2021 Ocak ayı ile 2024 Ocak ayı arasında incelenmektedir. Aynı zamanda etkileyicinin paylaştığı fotoğraflardan sadece kendini içerenler üzerinden analiz edilmektedir. Araştırma sonuç olarak hem yeni medya çalışmaları hem de feminist çalışmalarda henüz ele alınmamış bir konuyu ele almaktadır ve öz düşünümsel seyretme deneyimleriyle sosyal medya, yeni dijital araçlar, kadın bedeni ve toplumsal cinsiyet rolleri ilişkisine dair yeni bir okuma ortaya koymaktadır. Bununla birlikte ileride gerçekleştirilecek yeni medya çalışmaları kapsamında sosyal medya üzerine feminist bir bakış geliştirmeyi hedefleyen yeni sorunsallar ortaya atmaktadır. Bu bağlamda hep aynı yaşta gösteren Miquela Sousa'nın kendilik imajı, toplumun cinsiyet rolleri ve kadın bedeni algısının bir ürünü müdür yoksa toplumsal cinsiyet rolleri ve kadın bedeni algısı üretiminin bir parçası mıdır sorusu sorgulanmaktadır.