YETENEK YÖNETİMİ ÇERÇEVESİNDE AŞIRI NİTELİKLİLİK ALGISI VE ROL DIŞI İŞ DAVRANIŞLARI İLİŞKİSİ: BİR UYGULAMA

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Siyasal Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AYNUR ŞEN

Danışman: Esra Nemli Çalışkan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Örgütlerin hedefledikleri performansı elde edebilmeleri için yüksek potansiyelli ve performanslı bireyleri örgüte dahil etmeleri ve onları örgüt içerisinde tutundurmaları örgüt açısından önemlidir. Yeteneklere dayalı bir örgüt oluşturmak için yetenek yönetimi uygulamalarının örgüt tarafından benimsenmiş ve hayata geçirilmiş olması kritik önem taşımaktadır. Böylesi bir yapı içerisinde yüksek niteliklerinin farkında olan bireylerin beklentileri de farklı olmakta ve bireyler niteliklerini işin gereği ve benzer işi yapanlar ile kıyaslama yoluna gitmektedir. Bu döngü içerisinde aşırı niteliklilik algısı oluşmakta ve yapılan araştırmalara göre bu algı içerisindeki bireylerin olumsuz iş yeri davranışı sergilediği görülmektedir. Araştırmanın amacı; nitelikleri yüksek olan çalışanların iş yerinde sergiledikleri yıkıcı davranışları yapıcı davranışa sevk etmek için örgütsel adalet ve örgütsel güven algısı gibi düzenleyici etkiler ile çalışmayı incelemektir. Bu bağlamda araştırma, finans sektörünün bir kolu olan sigortacılık sektörü üzerinde araştırmaya katılan 371 katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma verileri anket tekniği ile kullanılarak oluşturulmuştur. Araştırma bulgularına göre; aşırı niteliklilik anlayışının işini küçük görme boyutu ve yıkıcı rol dışı iş yeri davranışının kişilerarası ve örgütsel yıkıcı rol dışı iş yeri davranışı ile boyutları arasında pozitif, aşırı niteliklilik algısı ve yapıcı rol dışı iş yeri davranışları arasında ise negatif yönlü bir ilişki olduğu, örgütsel adalet ve örgütsel güven algısının, aşırı niteliklilik ve rol dışı iş yeri davranışları üzerinde düzenleyici herhangi bir etkiye sahip olmadığı araştırmada bulgulanmıştır. Araştırma ile örgüt-çalışan bütünlüğünü sağlayacak şekilde gerek uygulamaya dönük gerekse teorik açıdan gelecekte yapılacak araştırmalara önerilerde sunulmuştur.