BAĞIMSIZ DENETÇİLERİN HİLEYE İLİŞKİN SORUMLULUKLARI KAPSAMINDA DENETİMDE BEKLENTİ FARKLILIĞI: BİR SAHA ÇALIŞMASI
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Duygu CELAYİR
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Fatma Lerzan KAVUT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bağımsız denetçilerin görev ve sorumluluklarını algılayışları ile mali tablo kullanıcılarının bağımsız denetimden beklentileri arasındaki farklılık, uluslararası kaynaklarda "denetimde beklenti farklılığı" olarak tanımlanmaktadır. Bağımsız denetim faaliyeti üzerinde önemli tartışmaları beraberinde getiren bu kavram, bağımsız denetçinin "hileye ilişkin sorumlulukları" konusunda daha çok öne çıkmaktadır. Bağımsız denetim faaliyetlerinde, hilenin tespit edilmesi, önlenmesi ve raporlanması mali tablo kullanıcıları açısından önemli hale gelirken, bu süreçte bütünüyle bağımsız denetçilerin sorumlu olduğu görüşü de benimsenebilmektedir. Bu bağlamda denetim mesleği, özellikle denetçinin hile kapsamındaki görev ve sorumlulukları ile ilgili olarak önemli zorluklarla karşılaşmaktadır. Mali tablo kullanıcıları; hileyle ilgili olarak, denetçilerin yerine getirebileceklerinden ve kabul edebileceklerinden daha fazla sorumluluk üstlenmelerini beklemektedir. Mesleki düzenlemeler ve standartlarca aranan sorumluluğun ötesine geçen beklentiler, denetçiler ve mali tablo kullanıcılarının beklentileri arasında bir farklılık oluşturmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de bağımsız denetçiler ile bağımsız denetimden yararlanan halka açık şirket yöneticileri ve aracı kurum yöneticilerinin hilenin tanımı/kapsamı ile bağımsız denetçinin hile kapsamındaki sorumluluklarına ilişkin beklenti farklılığının varlığını araştırmaktır. Hile kapsamındaki beklenti farklılıklarının araştırılmasında anket çalışmasına gidilmiş ve bağımsız denetçiler, halka açık şirket yöneticileri ve aracı kurum yöneticileri çalışma kapsamında alınmıştır. Hile kapsamındaki beklenti farklılığının varlığı parametrik olmayan testler olarak bilinen Kruskal Wallis Testi ve Mann-Whitney U Testi gibi yöntemlerle araştırılmıştır. Analiz sonuçlarına göre üç katılımcı grup arasında "hilenin tanımı/kapsamı" ile "hilenin tespiti ve önlenmesinde denetçinin sorumluluğu", "hile şüphesinin araştırılmasında denetçinin sorumluluğu", "hile riskinin değerlendirilmesinde denetçinin uyguladığı denetim prosedürleri" ve "hilenin raporlanmasında denetçinin sorumluluğu" alanlarında beklenti farklılığı elde edilmiştir.