Polonya örneğinde demokratik gerileme sürecinin analizi: 2015-2023
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KAMİL MURAT GÜNGÖR
Danışman: Mustafa Çağatay Aslan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Polonya sosyalist rejimden demokratik rejime geçiş konusunda en parlak örnekler arasında gösterilmekteydi. Ancak bu başarı uzun sürmedi ve 2005 seçimlerinden sonra, Polonya'daki demokratik gerilemeyi konu alan akademik çalışmalar yapıldı. Bu gerileme sürecinin baş aktörü olarak görülen Hukuk ve Adalet Partisi (PiS) 2007 seçimleriyle ayrıldığı iktidara, 2015 seçimleriyle geri döndü. PiS, seçmenlerin temel sorunlarını iyi analiz etmiş ve zaten toplumda var olan görüş ayrılıklarını, kutuplaştırıcı söylemlerle daha görünür bir hale getirmişti. 1991'den sonra ilk kez tek başına hükümet kurmak için gereken sandalye sayısını 2015 seçimlerinde kazanan parti, bu başarısını 2019 seçimlerinde de tekrarlamıştır. PiS'in seçim başarıları, Polonya'nın demokratik rejimi için önemli bir dönüm noktasıdır. Çünkü parti demokratik rejimi pekiştirmek yerine, demokratikleşme sürecinin olumsuz yönde etkilenmesine neden olan politikalara sahipti. PiS anayasal demokrasinin ilkeleriyle çelişen ve kuvvetler ayrılığı ilkesini yürütme erki lehine olacak şekilde değiştiren girişimlerde bulunmuştur. Bu bağlamda tezin araştırma sorusu, "Polonya'nın demokratik gerileme süreci, yargı ve medya alanlarında gerçekleştirilen reformlardan nasıl etkilenmiştir?" olarak belirlenmiştir. Tezin temel bulgusuna göre; 2015-2023 arası dönemde yapılan yargı ve medya düzenlemeleri, anayasal demokrasinin temel kriterleri ile çelişmektedir. Bununla beraber, PiS'in 2023'teki genel seçimleri kaybederek ana muhalefet partisi görevini üstlenmesi, ülkedeki demokratik gerilemenin derinleşmesini engellemiştir. Bu bulgu, demokratik rejimlerinin devamlılığında güç değişimi kriterinin önemine işaret etmektedir.