Popüler kültür ürünü olarak karikatürlerdeki dini figürlerin analizi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İlahiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: KAZIM KANDEMİR

Danışman: Birsen Banu Okutan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Popüler kültür ürünü olarak karikatürler değerler mekanizmasını dönüştüren önemli bir kültür endüstrisi aracı şeklinde işlev görmektedir. Popüler karikatürler yapısı gereği kendisine has özellikler barındırmakta, belli başlı değerler ve yapılar oluşturmaktadır. Bu değerler ve yapılar da birtakım mesajlar taşımaktadır. Nitekim popüler karikatürler belirli örtük işlevler ve kodlar taşımakta, bunları da birtakım simge ve semboller vasıtasıyla ifade etmeye çalışmaktadır. Bunun sonucunda popüler karikatürlerin taşıdığı simge ve semboller kültür endüstrisine hizmet edecek şekilde dönüşüme uğratılmakta ve kendi değerlerinden soyutlanarak deformasyona maruz kalmaktadır. Bu çalışmanın amacı sembol olması açısından dini figürlerin, popüler kültür ürünü olan karikatürlerde nasıl resmedildiğini ve hangi örtük işlevler taşıdığını ele alıp ortaya koymaktır. Bu çerçevede karikatürlerdeki dini figürler, karikatür kuramları perspektifinden, din sosyolojisi bakış açısıyla ve kültür endüstrisi kavramsallaştırmasıyla görsel analize tabi tutulacaktır. Çalışmada, haftalık popüler karikatür dergilerinden olan "Leman" ve "Uykusuz" dergilerinin 2017-2021 yılları arasında yayımlanan karikatürleri incelenmiştir. Bu doğrultuda bulgulardan hareketle popüler kültür ürünü olarak karikatürlerdeki dini figürlerin popülerleştirilerek kültür endüstrisinin metaı haline getirilişi test edilmeye çalışılacaktır. Anahtar Kelimeler: Karikatür, Popüler Kültür, Din, Tüketim, Dini Semboller, Dini Figürler.