1950- 2015 Yılları Arasında İstanbul'da Nüfus Hareketleri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İbrahim Gökburun
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Özlem SERTKAYA DOĞAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İstanbul; coğrafî konumu, tarihî, doğası, sosyokültürel ve ekonomik yapısıyla her zaman cazibe merkezi olmuştur. Tarih boyunca farklı boyutlarda göçlere maruz kalan İstanbul'da, 1950 sonrası yaşanan göçler; büyük tahribata yol açmıştır. Göçler İstanbul'da ulaşım, çevre, konut, güvenlik, eğitim, su, alt ve üst yapı sorunları, sosyal yaşamı olumsuz etkilemiştir. İstanbul'un nüfus odaklı sorunları nedeniyle; nüfus hareketleri konusunda, her zaman yeni çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Bu çalışmada, 1950-2015 döneminde İstanbul'da nüfus hareketlerinin niceliksel boyutu tespit edilerek göçlerin doğurduğu sorunlar ve çözüm önerilerinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Öncelikle İstanbul'da nüfusun tarihsel gelişimi irdelenmiştir. Nüfus hareketlerinin üç temel değişkeni doğum, ölüm ve göç verileri, İstanbul ölçeğine indirgenerek İstanbul'da göçlerin yön ve dağılım analizi yapılmıştır. İstanbul nüfusu 1950'de 1.166.477 kişiyken; 2015'te 14.657.434 kişiye ulaşmıştır. İstanbul'da doğal nüfus artışı azalmasına rağmen göç nedeniyle toplam nüfus sürekli artmıştır.1950-2015 döneminde Türkiye'nin toplam nüfusu 4'e katlanırken İstanbul nüfusu 12'ye katlanmıştır. Göçler, İstanbul'un demografik yapısını şekillendiren temel etkendir. 1950-1960 döneminde İstanbul'un net göç verileri negatif yönlüdür. 1965-1970 dönemi ‰208 oranıyla net göç hızının en yüksek olduğu dönemdir. Alınan göç ve net göçün en yüksek olduğu dönem 1985-1990 iken; en fazla göç 1995-2000 döneminde verilmiştir. 2000 sonrasında alınan göçle birlikte verilen göçler de artmıştır. Alınan göçler, verilen göçlerin iki katı olması nedeniyle İstanbul'da nüfus artışı devam etmektedir. Göçlerin önlenmesi için hukukî, idârî ve sosyoekonomik tedbirler alınmalıdır. İstanbul, emek yoğun bir sanayi kenti olmaktan çıkartılarak nitelikli sanayi, turizm, finans, fuar, kongre ve kültür sanat faaliyetlerinin yönetim merkezine dönüştürülmelidir.