Ali Enver ve Mevlevî Şairler Tezkiresi: Semâ‘-Hâne-i Edeb (inceleme-metin)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İpek Karaltı

Danışman: Fatih Odunkıran

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Alî Enver, XIX. yüzyılın ikinci yarısından XX. yüzyılın ilk yarısına kadar yaşamış son asır Osmanlı nâip ve ediplerindendir. Onun adını unutulmaktan kurtarıp günümüze taşıyan yegâne eseri ise Semâ'-hâne-i Edeb isimli şu'arâ tezkiresidir. Bu çalışmaya konu edilen ve içerisinde yüz doksan bir Mevlevî şairin hâl tercemesi ile şiirlerini barındıran tezkire, Esrâr Dede'nin XVIII. yüzyılın sonlarında kaleme aldığı Tezkire-i Şu'arâ-yı Mevleviyye adlı eserinin daha sade bir dil ve üslûp üzere özetlenmiş hâli olmakla ma'rûfdur. Bir giriş ve dört bölüm şeklinde tertip edilen bu çalışmada, Semâ'-hâne-i Edeb transkripsiyon alfabesine aktarılmış ve muhtevası incelenerek Esrâr Dede Tezkiresi'nin muhtasarı olması haricindeki değeri ve konumu ortaya konmuştur. Ayrıca yazarının hayatı, eserleri ve edebî şahsiyeti hakkında da detaylı bilgiler verilerek gerek Alî Enver gerek Semâ'-hâne-i Edeb üzerine yapılacak çalışmalar için araştırmacıların istifadesine sunulmuştur.