Finansal stresin OECD ülkelerinin hisse senedi getirilerine etkisi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: FAİG MAMMADOV

Danışman: OĞUZHAN ÖZÇELEBİ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmanın amacı, OECD ülkelerinde finansal stresin hisse senedi getirileri üzerindeki etkisini incelemek ve bu etkinin getiri dağılımının farklı bölümlerinde sistematik bir asimetri veya rejim bağımlılığı gösterip göstermediğini analiz etmektir. Çalışmada finansal stres göstergesi olarak Döviz Piyasası Baskısı (Exchange Market Pressure - EMP) endeksi kullanılmıştır. EMP endeksi, Patnaik vd. (2017) yaklaşımı çerçevesinde döviz kuru hareketleri ile merkez bankası müdahalelerini birlikte dikkate alarak hesaplanmıştır. Bu yaklaşım, döviz piyasalarında oluşan baskının daha bütüncül biçimde ölçülmesine imkân sağlamaktadır. Çalışmada, 2001-2019 dönemine ait aylık veriler kullanılarak 30 OECD ülkesi analiz edilmiştir. Finansal stresin hisse senedi getirileri üzerindeki etkisinin farklı piyasa koşullarında nasıl değiştiğini incelemek amacıyla Kuantil Regresyon yöntemi uygulanmıştır. Ayrıca kuantiller arasında gözlenen farklılıkların istatistiksel olarak anlamlı olup olmadığını değerlendirmek amacıyla eğim eşitliği testi ve simetrik kuantil testi kullanılmıştır. Ampirik bulgular, finansal stresin hisse senedi getirileri üzerindeki etkisinin ülkeler arasında farklılık gösterdiğini ortaya koymaktadır. Bazı ülkelerde finansal stresin geniş bir kuantil aralığında anlamlı etkiler yarattığı görülürken, bazı ülkelerde etkinin yalnızca belirli kuantillerde ortaya çıktığı veya istatistiksel olarak anlamsız olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte, kuantil regresyon sonuçlarında gözlenen farklılıkların büyük bölümünün sistematik bir asimetrik yapı oluşturmadığı belirlenmiştir. Eğim eşitliği testi sonuçları, finansal stres etkisinin çoğu ülkede kuantiller arasında istatistiksel olarak anlamlı biçimde farklılaşmadığını göstermektedir. Benzer şekilde, simetrik kuantil testi sonuçları da finansal stres etkisinin getiri dağılımının alt ve üst kuantilleri arasında genel olarak anlamlı bir asimetri sergilemediğini ortaya koymaktadır. Elde edilen bulgular doğrultusunda, finansal stresin hisse senedi getirileri üzerinde ülkelere ve piyasa koşullarına bağlı olarak değişebilen heterojen etkiler yarattığı, ancak bu farklılıkların çoğu durumda sistematik ve genellenebilir bir rejim bağımlılığı veya kuyruk asimetrisi oluşturmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu durum, finansal stresin OECD ülkelerinde piyasa koşullarından tamamen bağımsız olmadığını, ancak literatürde sıklıkla varsayıldığı ölçüde sistematik ve genellenebilir bir asimetrik yapı da sergilemediğini ortaya koymaktadır. Bu yönüyle çalışma, finansal stres-hisse senedi getirisi ilişkisinin yalnızca ortalama etkiler üzerinden değerlendirilmesinin yetersiz kalabileceğini, ancak kuantil bazlı farklılıkların her zaman güçlü bir asimetrik yapı anlamına gelmediğini göstermektedir. Çalışmanın, OECD ülkeleri ve Döviz Piyasası Baskısı (EMP) göstergesi özelinde finansal stres-hisse senedi getirisi ilişkisine ilişkin literatüre katkı sunduğu ve finansal piyasalardaki kırılganlıkların değerlendirilmesi açısından yatırımcılar, finansal analistler ve politika yapıcılar için önemli çıkarımlar sağladığı düşünülmektedir.