Hz. Peygamberin Allah katındaki kıymeti ve sahip olduğu üstünlükler bağlamında İbrahim Hanîf Efendi'nin Türkçe Şifa şerhi (İnceleme-metin)
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İlahiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEYNEP CEVAHİR ALTINTAŞ AYDIN
Danışman: Bünyamin Ayçiçeği
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez, 12. yüzyılda Kadı İyâz tarafından Hz. Muhammed ile ilgili olarak Arapça telif edilen ve İslam aleminde son derece meşhur olan eş-Şifâ bi-Ta'rîfi Hukûki'l-Mustafâ isimli eser üzerine 18. yüzyılda yazılan Türkçe şerh metninin çeviri yazısı ve edebî incelemesini ihtivâ etmektedir. Söz konusu Türkçe eser, döneminde Osmanlı coğrafyasında Şârih-i Şifâ lakabıyla iştihar eden İbrahim Hanîf Efendi adlı Osmanlı âlimi tarafından kaleme alınmış "Hulâsatü'l-Vefâ fî Şerhi'ş-Şifâ" isimli Türkçe Şifâ şerhidir. Bu çalışma, giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde Şifâ şerhleri arasından niçin "Hulâsatü'l-Vefâ fî Şerhi'ş-Şifâ"nın çalışılmaya değer görülerek tercih edildiği izah edilmiş ve bu çalışmanın başlangıcında oluşan sorulara dair ortaya konan çeşitli varsayımlar zikredilmiştir. Birinci bölümde Kadı İyâz'ın hayatı, eserleri ve eserlerinin çeşitli ilimlere göre sınıflandırılması ale alınmıştır. Ardından İbrahim Hanîf Efendi'nin hayatı, 18. Yüzyılda yaşamış diğer iki Hanîf, birbiriyle karıştırılan bu üç hanîfin ayırt edici özelliklerinin tespit edilmesi, İbrahim Hanîf Efendi'nin müellif hattı örnekleri, eserleri ve eserlerinin ilimlere göre tasnifi hususları da incelenmiştir. İkinci bölümde İbrahim Hanîf Efendi'nin Şifâ şerhinin adı, telif sebebi ve tarihi gibi unsurlar çerçevesinde tanıtımı ve eserin hedef kitlesi, şerh metodu, dil ve üslup özellikleri ve muhtevasına dair tespitler yer almaktadır. Üçüncü bölümde ise Hulâsatü'l-Vefâ fî Şerhi'ş-Şifâ'nın ilk kısmının birinci ve ikinci babanın tam çeviri yazısı bulunmaktadır. Bu bölümde eserin tespit edilebilen diğer nüshalarının katalog bilgilerinin bulunduğu bir tablo, çeviri yazıda esas alınan müellif hattı Topkapı Sarayı Emanet Haziresi Koleksiyonu 650 numaralı nüshanın tavsifi ve bazı hususiyetleri ile birlikte çeviri yazılı metinde takip edilen usul ve esaslar yer almaktadır. Sonuç olarak bu tez vesilesi ile Hulâsatü'l-Vefâ'nın bir kısmının çeviri yazılı metni ortaya konulmuş ve bu metin edebî incelmeye tabi tutulmuştur. Ortaya konan bu çalışma hal-i hazırdaki akademik çalışmaların devamı olarak Şifâ literatürüne yeni bir katkı sağlanması amaçlanmıştır.