FATİH İLÇESİNİN MEKÂNSAL DİNAMİKLERİ IŞIĞINDA KADINLARIN KENT DENEYİMLERİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Coğrafya Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Deniz Özen
Danışman: Mesut Doğan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, araştırma sahası olarak İstanbul'un tarihi geçmişi en eski olan ilçelerinden Fatih seçilmiştir. Fatih; sahip olduğu tarihsel birikim, sosyo-demografik çeşitlilik ve merkezi konumu nedeniyle kadınların kentsel mekânla kurdukları ilişkilerin farklı örüntülerle gözlemlenebildiği özgün bir yerleşim alanı sunmaktadır. Bu örüntüleri anlayabilmek adına mekân, yalnızca fiziksel özellikler üzerinden tanımlanmamalıdır. Bu bağlamda çalışmada mekân, toplumsal ilişkileri üreten ve bu ilişkiler tarafından sürekli yeniden üretilen diyalektik bir yapı olarak ele alınmıştır. Mekâna yönelik bu bakış açısı feminist coğrafya literatüründe mekânın cinsiyetten bağımsız olmadığını vurgulayan eleştirel bir düzlem yaratmıştır. Bu çalışmada da söz konusu teorik zeminden yola çıkılarak, Fatih'teki kadınların kentsel mekân deneyimleri incelenmiştir. Böylece araştırma sahasının sunduğu olanaklar ve sınırlılıkların kadınların hareketlilik, güvenlik ve görünürlük pratiklerini nasıl şekillendirdiği; buna karşılık kadınların geliştirdikleri gündelik stratejilerin neler olduğu değerlendirilmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde araştırmanın amacına, kapsamına, yöntemine ve sınırlılıklarına açıklık getirilmiştir. Ardından ikinci bölümde, araştırma sahasının mekânsal özelliklerini ortaya koymak amacıyla Fatih ilçesinin fiziki ve beşerî coğrafi özellikleri ele alınmıştır. Bu bölüm, ilçenin mekânsal dönüşümünü ve kentsel fonksiyonlarının gelişimini ortaya koyarak, üçüncü bölümde incelenen kadınların kent deneyimlerinin gerçekleştiği bağlamı açıklığa kavuşturmaktadır. Araştırmanın üçüncü bölümünde, kentsel mekânın toplumsal cinsiyet bağlamındaki deneyimsel boyutu ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Bu kapsamda Fatih ilçesinde yaşayan kadınlarla yarı yapılandırılmış mülakatlar gerçekleştirilmiş ve elde edilen veriler, tematik analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Böylece kadınların gündelik yaşamda kentsel mekânla kurdukları ilişkinin erişebilirlik, güvenlik, hareketlilik ve görünürlük gibi farklı boyutlarda nasıl sınırlandığını ve zaman zaman nasıl dönüştüğü ortaya konmuştur. Çalışmanın sonucunda, Fatih'in tarihsel ve işlevsel yapısının kadınların kentle kurduğu ilişkiyi çeşitli açılardan etkilediği görülmüştür. Araştırma, mekân–toplumsal cinsiyet ilişkisini Tarihi Yarımada bağlamında ele alarak feminist coğrafya literatürüne katkı sunmayı amaçlamaktadır.