Tarımsal hammadde fiyatları ve biyoyakıt talebi ilişkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2012
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Arzu Tay Bayramoğlu
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Gökhan KARABULUT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:2006 yılının ikinci yarısından itibaren pek çok gıda ürününün fiyatı önemli oranda artmaya başlamıştır. 2008 yılı ilk yarısına gelindiğinde tahıl fiyatları dolar bazında son otuz yılın en yüksek seviyelerine ulaşmıştır. Güçlü ve sürdürülebilir bir büyüme olmaksızın gerçekleşen bu fiyat artışlarının altında yatan faktörler; artan enerji fiyatları, düşük değerli dolar kuru, yatırım fonlarının tarımsal hammadde piyasalarındaki işlemleri, elverişsiz hava koşulları, biyoyakıt talebi ve çeşitli ülkelerin ihracata getirdiği kısıtlama ve vergilerdir. Yaşanan bu gelişmeler sonucunda tarımsal hammadde stokları 1973/74 yıllarından sonraki en düşük seviyelere gerilemiştir. 2008 yılı Eylül ayından itibaren küresel krizin neden olduğu durgunluk sonrasında tarımsal hammadde ve pek çok hammadde fiyatında düşüşler yaşanmıştır. Ancak fiyatlar halen 2000 yılı reel fiyatlarının çok daha üzerinde bulunmakta ve uzun yıllar daha böyle kalması beklenmektedir. Tarımsal hammadde fiyatlarındaki artışın nedenlerinden biri olan biyoyakıt üretimi son on yılda önemli oranda artış göstermiştir. Biyoetanol üretiminde kullanılan mısır oranı 2000/2001 döneminde %4 iken 2007/2008 döneminde %12'ye yükselmiştir. ABD'de biyoetanol üretiminde ağırlıklı olarak mısır, Brezilya'da şeker kamışı kullanılırken, Avrupa'da biyodizel üretiminde sebze yağları kullanılmaktadır. Bu çalışmada biyoetanol kaynaklı mısır talebi ile mısır fiyatları arasındaki ilişki ABD için analiz edilmektedir. Bu bağlamda mısır arzı, biyoetanol kaynaklı mısır talebi ve mısır fiyatı denklemlerinden oluşan eşanlı denklem sistemi 3AEKK yöntemi ile tahmin edilmiştir. Çalışmanın sonuçlarına göre biyoetanol kaynaklı mısır talebi, mısır fiyatları üzerinde pozitif ve önemli bir etkiye sahiptir. Böylece biyoetanol üretim miktarındaki artışın mısır fiyatlarındaki artışı açıklamada önemli bir unsur olduğunu söylemek mümkündür.