Büyükşehirlerde kentsel dönüşüme yönelik bütünleşik mekânsal stratejik planlama yaklaşımı: Bursa ve İstanbul örnekleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AHMET ÇİMEN
Danışman: Cem Beygo
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:21. yüzyılda, yaklaşık iki yüzyıl önce başlayan, insanoğlunun bütün faaliyetleriyle küresel çapta etkileri olan biyolojik, kimyasal ve ekolojik bir aktör haline geldiği, insan hakimiyetine dayalı Antroposen Çağ'da yaşamaktayız. Antroposen Çağ'da, insanoğlu, binlerce ve milyonlarca yılda oluşan ekosistem servislerini, biyolojik çeşitliliği bozmakta; atmosferi, okyanusları, su kaynaklarını ve toprağı kontrolsüzce kirletmektedir. Antroposen Çağ, sanayi devrimiyle başlamış, 20. yüzyılda büyük bir ivme yakalamış, 21. yüzyılda, sanayi devriminin dördüncü evresinde, nesnelerin internetini, yapay zekayı, siber fiziksel sistemleri ve daha birçok teknolojik yeniliği insanoğlunun gündemine sokmuş ve toplumsal, siyasal ve ekonomik değişikliklere gebe olarak karşımıza çıkmıştır. Antroposen Çağ'ın ortaya çıkardığı sorunların mekânı şehirler iki yüzyıl boyunca yeryüzüne yayılmış, Dünya nüfusunun yaklaşık 1 milyar olduğu 1800 yılında, 1 milyondan fazla nüfusu olan tek kent Pekin iken 1900'e gelindiğinde, yaklaşık 16 kent bu barajı aşmış, bu rakam binyılın başında 200'ü geçmiş, bugün şehirleşmede 8 milyarı geçen Dünya nüfusunun yarısından fazlasının şehirlerde yaşadığı ve 2030 yılına kadar nüfusu bir milyondan fazla olan büyükşehirlerin 700'e çıkabileceği, nüfusu on milyondan fazla olan mega şehirlerin ise 40'ı geçebileceği bir şehirleşme seviyesine gelinmiştir. Dolayısıyla içinde bulunduğumuz çağ bir "Kentsel Çağ"dır. Bu kapsamda, kentsel çağda dünyanın gündeminde, özellikle büyükşehirlerde karşılaşılan çevresel, sosyal ve ekonomik sorunlara yönelik çözümler ve bu çözümlerin toplam maliyetlerinin azaltılması, sürdürülebilir kalkınmanın sağlanması gibi konular bulunmaktadır. Dünya bir taraftan, kentsel çağın getirdiği sorunlara çözüm yolları ararken diğer taraftan endüstri devriminin son evresinde teknolojinin getirmiş olduğu yenilikleri takip etmektedir. Araştırmacılar, kentsel çağda ortaya çıkan sorunların çözümünü ve teknolojinin getirmiş olduğu yenilikleri içeren yeni bir şehircilik yaklaşımının, yeni bir kent biliminin arayışı içindedir. Büyükşehirler ise bu yeni kentsel gündemi yakalamak, rekabet edebilirliklerini arttırmak için geleneksel mekânsal planlama yerine; bütünleşik stratejiler geliştiren, ani ve büyük değişimlere ayak uydurabilen, daha interaktif, yenilikçi yaklaşımların geliştirildiği, uzun vadeli, çok boyutlu, katılımcı, eylem odaklı ve esnek mekânsal stratejik planlamayı tercih etmeye başlamıştır. Büyükşehirlerin gündeminde, sağlıklı, dayanıklı, sürdürülebilir kentsel mekanlar oluşturmak için kentsel mekanlarını yenilemek, afet risklerine karşı dayanıklılığı geliştirilmek, zaman içinde yıpranan kentsel dokuları dönüştürmek bulunmaktadır. Bu kapsamda, kentsel dönüşüm; çevresel, sosyal ve ekonomik dinamiklerle birlikte kentsel sorunlara çözüm üreten, afet risklerini azaltan bir müdahale ve eylem olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu araştırma kapsamında, büyükşehirlerin geleceğin insan yerleşimlerine dönüştürülmesi için bütünleşik mekânsal stratejik planlama yaklaşımının nasıl geliştirilebileceği, büyükşehirlerde kentsel dönüşüm uygulamalarının bütüncül bir stratejiye nasıl dayandırılabileceği İstanbul örneklerinin karşılaştırılması ve geliştirilen Bursa örneği üzerinden araştırılacaktır.