Azerbaycan ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın toplam döviz rezerv yeterliliğini etkileyen faktörler ve faktörlerin logit ve probit yöntemleriyle analizi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELGIZ CAMALZADE
Danışman: Arif Saldanlı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Döviz rezervleri, bir ülkenin diğer ülkelerde döviz ve diğer yabancı varlıkları tuttuğu rezervlerdir. Bu rezervler, ülkelerin dış ticaret işlemlerinin ödenmesinde, dış borçların ödenmesinde ve finansal krizler sırasında kur dalgalanmalarından korunmak için kullanılmaktadır. Döviz rezervleri, bir ülkenin ekonomik istikrarının ve güvenilirliğinin önemli bir göstergesidir. Bir ülkenin ödeme yükümlülüklerini yerine getirebilmesi ve para biriminin değerini koruyabilmesi için yeterli döviz rezervlerinin bulunması şarttır. Bu çalışma, Azerbaycan ve Türkiye'nin toplam döviz rezervlerinin yeterliliğini etkileyen faktörlerin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışmada karşılaştırmalı olarak Azerbaycan Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) brüt döviz rezervlerinin, IMF'nin sunmuş olduğu optimal rezerv oranlarına göre yeterliliği araştırılmıştır. Araştırmada bu amaca ulaşmak için, mevcut ve öncelikli olan teorik ve uygulamalı kavramların literatür analizi detaylı olarak incelenmiştir. Araştırmanın ilk bölümünde teorik ve kavramsal olarak literatür taranması yapıldıktan sonra ikinci bölümünde değişkenler arasındaki teorik bağlantıyı göz önünde bulundurarak, Azerbaycan ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın Brüt Döviz Rezervlerinin yeterliliği araştırılmış ve önerilen optimum rezerv oranlarına göre ülkelerin rezerv yeterliliği tablolar ve grafikler yardımıyla açıklanmıştır. Bu amaçla 2012-2022 dönemine ait verilerle logit regresyon analizi yapılmıştır. Elde edilen bulgular ışığında, faiz oranlarının genel döviz rezerv yeterliliği üzerinde olumlu ve önemli bir etkiye sahip olduğunu göstermiştir. Faiz oranlarının ekonomik istikrar ve finansal performans üzerindeki etkisi dikkate alındığında bu sonucun çıkması beklenmektedir. Ayrıca döviz kuru değişkeninin bir önceki dönem üzerinde negatif ve anlamlı bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Bu sonuç, önceki dönemde döviz rezervlerinde yaşanan sıkılaşmanın gelecekteki kur hareketlerini etkileyeceğini ve dolayısıyla genel döviz rezerv yeterliliğini etkileyebileceğini göstermektedir. Öte yandan, enflasyon oranları, gayri safi yurtiçi hasıla ve işsizlik oranlarının genel döviz rezerv yeterliliği üzerinde önemli bir etkisinin olmadığı tespit edilmiştir. Bu sonuçlar, bu değişkenlerin döviz rezerv seviyeleri üzerindeki potansiyel etkisinin küçük olduğunu göstermektedir. Yapılan ampirik çalışma, Azerbaycan ve Türkiye'nin birleşik döviz rezervlerinin yeterliliğini etkileyen faktörlerin belirlenmesine yönelik bir analiz sunmaktadır. Bu çalışmanın sonuçları, karar vericilerine döviz rezervlerini yönetirken dikkate alınması gereken faktörler hakkında önemli bilgiler sunmaktadır.