Değişen Paradigmaların Kıyısında: İkinci Dalga Feminizm ve 1970'li YıllardaAmerikan Feminist Bilim Kurgu Edebiyatı

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ŞAFAKCAN ALTUNBAŞ

Danışman: Yasemin Güniz Sertel

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmanın amacı bilim kurgu yazını ve ikinci dalga feminizm kavramları arasındaki ilişkiyi Amerika Birleşik Devletleri edebiyatı ve tarihi özelinde ele almak ve irdelemektir. 1960'lı yılların başında başlayan ve birinci dalga feminizm sürecinde elde edilen başarıların üzerine inşa edilen ve çok daha geniş bir konu yelpazesini ele alan ikinci dalga feminizm, sosyal, politik ve teknolojik konularda dönemin Amerikan toplumunun bir eleştirisini sunmuştur. Ancak ikinci dalga feminizm döneminde sosyal ve hukuki anlamda -de jure- olarak her ne kadar başarı sağlanmış olsa da bu başarıların sosyal ve kamusal alanda uygulanmaya başlanması -de facto- sancılı bir süreç olmuştur. Geleneksel toplumsal cinsiyet rolleri, ataerkil sosyal normlar, cinsellik, ırk, sınıf, ekonomi, çevre, üreme, vb. gibi konularda eleştiriler sunan ve söylemleriyle bu yapıları ters-yüz eden kadın yazarların ihtiyaç duyduğu eleştirel ve edebi araçları sağlaması sebebiyle bilim kurgu yazını tercih edilmiş ve feminist yazınının en başarılı örneklerinden bazıları bu dönemde verilmiştir. Buna ek olarak, dönemin feminist yazarlarının erkek egemen bir yazın türü olan bilim kurgu yazınını tercih edip bu türde, bu türün klasikleri arasında sayılabilecek eserler vermiş olmaları da son derece manidardır. Dolayısıyla bilim kurgu edebiyatının spekülatif yapısı ve Darko Suvin'in de ana hatlarını çizdiği üzere bilim kurgu yazınının yabancılaştırıcı etkisi, ikinci dalga feminist hareket içerisinde eser veren kadın yazarların o dönemlerde hâlâ aykırı olarak kabul edilen konulara değinmesi, bu konuları sorgulaması ve hatta alternatif gerçeklikler sunması için gerekli araçları sağlaması, bilim kurgu yazını ve ikinci dalga feminist hareket arasındaki ilişkiyi son derece anlamlı kılmaktadır. Bu bağlamda, bu çalışmada Karanlığın Sol Eli ve Dişi Adam adlı eserler incelenecek ve bu eserler aracılığıyla bilim kurgu edebiyatı ve ikinci dalga feminizm arasındaki girift yapı ortaya konulacaktır.