Yıldızların Dönme Hızının H-R Diyagramı üzerindeki Davranışı

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Fatima Mammadova

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Esma Yaz Gökçe

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Yıldızların dönmesi farklı yıldız türlerinin astrofiziĞinin çalışılması açısından önemlidir. Bu amaçla, bu yüksek lisans tezinde, yıldızların öngörülen dönme hızlarının (vsini) bir fonksiyonu olarak H-R diyagramı incelenmiştir. Bu çalışmayı yapabilmek için ilk önce yıldızların litaratürdeki tüm ölçüm olarak verilmiş 410723 tane yıldız için vsini hızları toplanmıştır. Veriyi homojen hale getirmek için 2MASS gökyüzü tarama programındaki verilerle eşleştirme yapılmıştır. Bu katalog verileri tüm tayf türü ve farklı ışıma gücü verilerini içermektedir. Ayrıca Gaia ile eşleştirme yapılmış ve böylelikle en güncel, hassas astrometrik ve fotometrik verilerle H-R diyagramı çizilmiştir. Diyagramda ortalama vsini'e göre H-R diyagramı incelendiğinde genel olarak sıcak yıldızlara doğru gidildikçe ortalama vsini beklendiği gibi artmaktadır. Bu diyagramdan buna uymayan yıldızlarda bulunmaktadır. Bu yıldızların neden bu genel davranışı sergilemediği ayrıntılı olarak araştırılmalıdır. Tez çalışması hem bu kataloğun büyük miktarda yıldız içermesi hem güncel verilerle yıldızların tüm vsini değerlerinin toplanması hem de her tür tayf türünü içermesinden dolayı özgündür. Bu nedenle, bu tez çalışmasının çıktıları başka çalışmalara ilham olacağı düşünülmektedir.