Alternatif dil öğretim yöntemlerinin Arapça okuma-anlama becerisi öz yeterlik algısına etkisi


Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SARA AKKUŞ

Danışman: Ömer İshakoğlu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmanın amacı, ortaöğrenim düzeyindeki öğrencilerin Arapça okuma-anlama becerilerine yönelik öz yeterlik algılarını değerlendirmek ve bu algıyı geliştirmede alternatif dil öğretim yöntemlerinin etkisini incelemektir. Araştırma, iki aşamalı bir yapıya sahip olup araştırmanın ilk aşamasında "Arapça Okuma-Anlama Becerisine Yönelik Öz Yeterlik Ölçeği" geliştirilerek ölçeğin geçerlik ve güvenirliği test edilmiştir. Ölçek geliştirme aşamasının pilot ve ana uygulama evrelerinde İstanbul ilinde bulunan üç farklı imam-hatip lisesinden 9., 10., 11. ve 12. sınıf düzeyindeki öğrencilere ulaşılmış (n=681) ve ölçeğin psikometrik özellikleri kapsamlı bir biçimde (açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi, iç tutarlılık katsayıları) değerlendirilmiştir. Araştırmanın ikinci aşaması ise deneysel uygulamaya odaklanmıştır. Bu aşamada, alternatif dil öğretim yöntemlerinin (içerik merkezli yöntem, danışmanlı (grupla) dil öğretim yöntemi, işbirlikçi yöntem, sessizlik yöntemi, telkin yöntemi vb.) öğrenci öz yeterlik algısı üzerindeki etkisi yarı deneysel desenle test edilmiştir. Deney ve kontrol gruplarında ön test-son test ölçümleri yapılmış; deney grubunda alternatif yöntemlerin kullanımıyla 16 hafta süren eğitim programının uygulanmasıyla elde edilen sonuçlar kontrol grubu ile karşılaştırılmıştır. Deneysel uygulama örneklemi 10. sınıf düzeyindeki deney grubu (n=12) ve kontrol grubu (n=12) olmak üzere toplam 24 öğrenci ile sınırlı tutulmuştur. Verilerin analizinde öncelikle dağılım özellikleri test edilmiş; normallik kriterlerini karşılayan veriler için parametrik testler (bağımsız ve eşleştirilmiş örneklem t-testleri) uygulanmıştır. Tüm istatistiksel analizler IBM SPSS Statistics 22.0 ve AMOS aracılığıyla yürütülmüş ve anlamlılık düzeyi .05 olarak belirlenmiştir. Araştırma bulguları, geliştirilen ölçeğin güvenilir ve geçerli bir ölçüm aracı olduğunu göstermiş; ayrıca alternatif dil öğretim yöntemlerinin öğrencilerin Arapça okuma-anlama becerisine yönelik öz yeterlik algılarını artırmada olumlu bir etkiye sahip olduğunu ortaya koymuştur. Deney grubu öğrencilerinin ön test-son test puanlarındaki artış ve kontrol grubundaki düşüş, alternatif dil öğretim yöntemlerinin öğrenci merkezli ve etkileşim temelli yapısının öz yeterlik algısını güçlendirebileceğini düşündürmektedir. Ancak istatistiksel anlamlılık düzeyine ulaşamayan bu farkın uygulama süresinin kısalığı ve sınırlı örneklem gibi etkenlerle de ilişkili olabileceği düşünülmektedir. Buna rağmen elde edilen bulgular, alternatif dil öğretim yöntemlerinin geleneksel yaklaşımlara kıyasla öz yeterlik algısının gelişiminde önemli bir rol oynayabileceğine işaret etmektedir.