BAZI RIBES L. (GROSSULARIACEAE) TAKSONLARININ MOLEKÜLER KARAKTERİZASYONU


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2015

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Ayşe Gül Çelenk

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Tamer ÖZCAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Dünya'da çeşitli Ribes L. taksonları ve kültür varyetelerinde; mikrosatellit (SSR) ISSR, RAPD, AFLP ve diğer markör çeşitlerine dayalı genotip analizleri ve zararlı böceklere dirençli ırkların seleksiyonuna ilişkin birçok araştırma yayınlanmış olmasına karşın, Türkiye'de doğal yayılış gösteren taksonlar ile ilgili çalışmalar oldukça kısıtlıdır. Bu nedenle ülkemizde geniş yayılış gösteren ve farklı türlere ait zengin yerel populasyonlar ve çeşitli kültür varyeteleriyle temsil edilen Ribes taksonlarında, söz konusu çeşitliliğin PZR'ye dayalı SSR moleküler markör tekniği kullanılarak aydınlatılması ve cinsin moleküler karakterizasyonuna katkı sağlanması amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında; arazi gezileri düzenlenmiştir. Ulaşılabilen taksonlardan alınan örnekler preslenerek kurutulmuş, dekontaminasyon işleminden geçirilerek herbaryum materyali haline getirilmiştir. Taksonlara ait tohum numunelerinin yüzey mikromorfolojileri SEM (Taramalı Elektron Mikroskobu) kullanılarak incelenmiştir. Elde edilen bulgular; yeterince araştırılmamış taksonların kimliklendirilmesinde sabit ve güvenilir veriler sunmuştur. Bu çalışma kapsamında doğal populasyonlarından toplanan 5 Ribes alpinum L., 2 Ribes bieberstenii Berl. ex DC., 1 Ribes uva-crispa L. ve ZTBB'den alınan 2 Ribes rubrum L. taksonlarının yaprak örneklerinden taksonomik sınırları ve tür içi varyasyonları gözlemlemek amacıyla genomik DNA'lar izole edilmiş, SSR primerleri kullanılarak genetik materyal PZR ile çoğaltılmış, poliakrilamid jel elektroforezinde yürütülmüş, bant profillerindeki farklılıklar analiz edilerek dendrogramları hazırlanmış, taksonlar arasındaki polimorfizm ve genotipik varyasyonlar ortaya konmuştur. Çalışmadaki verilere dayanarak, Ribes örneklerinin türler arası ve tür içi düzeylerde taksonomik ve filocoğrafik ilişkilerini gösteren bir ayırımı sağlanmıştır. Elde edilen bulguların Ribes cinsinin taksonomisine katkı sağlamasının yanısıra, Anadolu'daki Ribes gen havuzunun karakterizasyonunda ve ıslah çalışmalarında uygun genotiplerin seçilmesi amacıyla tamamlayıcı veriler olarak kullanılabileceği düşünülmektedir.