Arap romanında Endülüs etkisi (İstilhâm):Nardîn Ebû Neb'a'nın Leyâlî İşbîliyye roman örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TEMEL BİLİMLER ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: RABAB ALKHATIB
Danışman: HATİCE ARSLAN SÖZÜDOĞRU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Endülüs, şiir, nesir, hikâye, tiyatro ve roman gibi modern Arap edebiyatı türlerinde sıklıkla bir sembol olarak kullanılmıştır. Bunun nedeni, Endülüs'ün Arap ve İslam tarihindeki yüksek yeridir. Endülüs medeniyeti, bilim, kültür ve uygarlık alanlarında dünya tarihini aydınlatan en önemli medeniyetlerden birisi olmuştur. Ardında, nesiller boyu aktarılan köklü bir kültürel miras bırakmıştır. Endülüs'ün düşüşü, yalnızca İslam dünyasında değil, tüm dünyada derin bir etki bırakmıştır. Endülüs'ün olayları, karakterleri ve mekânları, edebiyatçılar için önemli bir ilham kaynağı olmuş ve edebi eserlerinde önemli mesajlar ve düşünceler iletmek amacıyla kullanılmıştır. "İlham almak" bu bağlamda önemli bir kavramdır. Endülüs'ten ilham alan edebî eserlerden biri de Nardîn Ebû Nebʿa tarafından yazılan Leyâlî İşbîliyye adlı romandır. Bu romanda, yazar, Mescid-i Aksa'ya bitişik Mağaribe Mahallesi'nden sürülen bir nesil ile Endülüs'ten sürülen atalarının nesli arasındaki bağlantıları kurmuştur. Farklı zamanlarda ve mekânlarda geçen iki farklı karakterin hikâyeleri, olayların iç içe geçmesiyle, Müslümanların farklı dönemlerde yaşadığı dramları anlatmaktadır. Bu tez, çağdaş Arap romanında Endülüs tarihinin nasıl işlendiğini incelemekte ve Nardîn Ebû Nebaʿa'nın Leyâlî İşbîliyye adlı romanını örnek bir uygulama olarak ele almaktadır. Araştırma, yazarın tarihsel olayları yalnızca aktarmakla yetinmediğini; aksine, Endülüs mirasını Filistin'in güncel gerçekliğini ifade etmek için sembolik bir araç olarak kullandığını ortaya koymuştur. Roman, geçmiş ile şimdiyi birleştiren çift katmanlı bir anlatı yapısı üzerine kuruludur; burada "Yûnus el-İşbîlî" adlı dede ile torunu "Nusayr"ın zamanları arasında kurulmuş olan bağ, felaketin sürekliliğini ve kaderin ortaklığını vurgular. Mekân ise yalnızca bir arka plan değil, kimlik inşasında ve bilinç uyandırmada etkin bir rol oynayan anlam yüklü bir unsur olarak öne çıkmaktadır. Çalışma, Endülüs'ün modern Arap edebiyatındaki kullanımının, kolektif hafızayı onaran ve ümmetin meselelerine dair bilinç oluşturmaya çalışan kültürel bir direniş eylemi olduğunu ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: Arap Romanı, Endülüs, Filistin, Nardîn Ebû Nebʿa, Leyâli İşbiliyye, İstilhâm