IX. yy Bozburun batığı ahşap amfora tıpalarının tipolojisi, bozulma durumlarının tespiti, konservasyon yönteminin araştırılması ve koruma onarım uygulamaları

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2015

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: FATMA ESRA ALTINANIT

Danışman: Ufuk Kocabaş

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Marmaris'in Selimiye Köyü yakınlarında ortaya çıkarılan ve MS.9. yy'a tarihlenen Bizans Batığı kazısı, 1995- 1998 yılları arasında Sualtı Arkeoloji Enstitüsü (INA) tarafından, Dr. Frederick M. Hocker başkanlığında gerçekleştirilmiştir. Büyük bir bölümü kuma gömülü olduğu için hem kargosu, hem de geminin gövdesini oluşturan ahşaplar iyi korunmuştur. Organik ve inorganik buluntuların ele geçirildiği bu batıkta toplam 430 adet mantar amfora tıpası bulunmuştur. Pişmiş toprak tıpaların yanı sıra, içlerinde taşınan şarabın veya zeytinyağının bozulmaması için amforaların ağızları mantar tıpalar ile kapatılmıştır. Ağaçların dış kabuğundan elde edilen esnek, hafif ve gözenekli yapıya sahip olan bu mantar tıpalar geçirgen olmaması nedeniyle tercih edilmiştir. Test amaçlı olarak alınan 5 adet mantar amfora tıpasının cins tayinleri yapıldıktan sonra içerdikleri maksimum su miktarları ölçülerek, her birinin bozulma dereceleri tespit edilmiştir. Farklı konservasyon yöntemleri denenmiş, sonuç olarak boyut değişiklikleri, çarpılma, burkulma, çekme ve renk değişimleri göz önüne alınarak en uygun olan konservasyon yöntemi tespit edilmiştir. Tıpaların boyutlarındaki stabilizasyonu sağladığı, eserin hemen hemen orijinal rengini koruduğu, çok az higroskopik olduğu, uygulama sırasında karmaşık ve pahalı bir ekipmana, ısıtmaya ihtiyaç olmadığı için en uygun olan yöntemin şeker uygulaması olduğuna karar verilmiştir. Ayrıca şekerin daha ekonomik, zehirsiz, içeriğinde korozyona neden olacak herhangi bir madde barındırmaması ve emdirmeden sonra temizliğinin kolay olması, bu uygulamanın tercih edilmesinin diğer nedenlerindendir.