Antioksidan kapasite tayini için mikroplaka esaslı optik sensör geliştirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Mühendislik Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İREM ZEHRA KUBLAY
Danışman: MUSTAFA BENER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Biyolojik hücreler, oksijeni metabolize ederek potansiyel olarak zararlı olan reaktif oksijen/azot türleri (ROS/RNS) oluşturmaktadır. Oksidanlar ve antioksidanlar arasındaki dengenin sağlandığı durumlarda, oksidan oluşumunun hızı ve şiddeti, bu türlerin uzaklaştırılma hızı tarafından dengelenmektedir. Ancak, pro-oksidanlar ile antioksidanlar arasındaki denge kaybı, oksidatif stresin oluşmasına neden olmaktadır. Oksidatif stres, hücrelerin işlevlerinde büyük etkiye sahiptir ve bunun sonucunda da yetersiz hücre işleyişine, diyabete, yüksek kan basıncına, çeşitli kalp hastalıklarına, Alzheimer ve Parkinson gibi birçok hastalığın gelişmesinde aktif rol oynamaktadır. Buna karşılık antioksidanlar, serbest radikalleri inhibe ederek veya onları kontrol altında tutarak hücrelere ve dokulara ciddi şekilde zarar veren oksidatif stresi azaltabilmektedir. Bu sebeplerden ötürü antioksidan kapasite tayini, özellikle hem sağlık hem de gıda endüstrisi açısından büyük öneme sahiptir. Gıdalardaki antioksidan seviyelerinin tayini, bu ürünlerin besin değerlerini ve sağlık açısından faydalarını belirlemede kritik rol oynamaktadır. Ayrıca, antioksidan içeriğinin izlenmesi, gıdaların raf ömrünü uzatmak ve kalitesini korumak açısından da büyük öneme sahiptir. Antioksidanların kimyasal çeşitliliği, antioksidanları tek tek numune matriksinden ayırmayı ve miktarını belirlemeyi zorlaştırmaktadır. Bu doğrultuda, toplam antioksidan kapasiteyi yüksek doğruluk ve kesinlik gibi birçok avantaja sahip CUPRAC metodu esas alınarak doğrudan ölçüm yapılabilen optik bir sensörün geliştirilmesi gereklilik haline gelmiştir. Tez çalışmasında gerçekleştirilen toplam antioksidan kapasite ölçümü için düşük reaktif gerektiren, uygun maliyetli, kolay, yüksek verimli ve yenilikçi olan mikroplaka esaslı optik sensör geliştirilmiştir. Cu(II)-Nc kromojenik reaktifi bir mikroplaka içerisinde liyofilize edilerek optik sensör için kullanıma hazır hale getirilmiştir. Liyofilizasyon işlemi sonrasında CUPRAC reaktifi birçok kuyucukta hazır şekilde bulunarak hızlı ve çoklu analizlere olanak sağlamaktadır. Bununla birlikte antioksidan kapasitesini/aktivitesini belirlemek isteyen kullanıcıların reaktifleri tek tek hazırlama gereksinimi ortadan kalkmıştır. Önerilen optik sensör ile laboratuvarlarda yaygın olarak kullanılan mikroplaka okuyucularla kısa süreli, yüksek seçicilikte ve yüksek örnek sayılarına sahip analizlerin yapılmasına olanak sağlanmaktadır.