Aleksander Israel Helphand (Parvus'ın Osmanlı malî ve sosyal hayatına dair değerlendirmeleri

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2010

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Yunus Yiğit

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Veysel BOZKURT

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Osmanlı Devleti 16. yüzyılın sonlarından başlayan bütçe açıkları, kaybedilen savaşlar ve azalan gelirlerden dolayı 19. yüzyılın sonlarına doğru büyük bir mali bunalıma sürüklenmiştir. Bu süreç kapitülasyonlar ve Osmanlı aleyhine işleyen ticari anlaşmalarla mali esarete dönüşmüştür. Devletin askeri ve siyasi alanda zayıflaması; askeri harcamaların artması, fetihlerin durması ve buna bağlı olarak savaş gelirlerinin hemen hemen bitmesi, vergilerin yeterince toplanamaması ve yeterli sermaye birikiminin olmaması bu süreci daha da hızlandırmıştır. Öte yandan Avrupa devletleri ve Rusya'nın Osmanlı üzerindeki emperyalist emelleri ve yine bu çevrenin gelişmiş sanayi ve ticaret sermayesinin yeni pazar ihtiyaçlarını da bu sürece katkı sağlayan sebepler arasında saymak gerekir. Bu süreç kendi mantığı içinde çok da şanslı bir ortam bulmuştur. Çünkü Osmanlı İmparatorluğu şiddetle mali kaynak ihtiyacı içindeyken; Avrupa sermaye çevresi de yeni pazarlar bulma ihtiyacı içindeydi. Karşılıklı olan bu ihtiyaçlar birbirini beslemiş ve sonunda Osmanlı İmparatorluğu'nu mali bir çıkmazın içine sokmuştur. Araştırmamızın konusunu oluşturan Aleksander Israel Helphand (Parvus)'ın, değişik gazete ve dergilerde yazdığı makalelerde bu duruma nasıl son verilebileceğine dair önerilerini ele aldık.