“John F. Kennedy Dönemi’nde Amerika Birleşik Devletleri’nin Türkiye Politikası (1961-1963)”

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Zeynep Demir

Danışman: Murat Aydoğdu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma John F. Kennedy başkanlığındaki Amerika Birleşik Devletleri'nin Türkiye'ye bakışını ve Türkiye ile ilişkilerini incelemektedir. Kongre üyeliği itibarıyla dış yardımın gerekliliğine inanan Kennedy'nin iktidara geldiğinde mevcut bütçe açığı ile aralarında Türkiye'nin olduğu müttefiklere yapılan yardım arasında seçim yapmak zorunda kaldığını izah etmektedir. ABD nezdinde Sovyet tehdidinin şekil değiştirerek Avrupa'daki müttefiklerine Sovyet blokunun doğrudan askerî taarruzu tehlikesi azalırken sızma tehlikesinin arttığı 1960'lı yıllarda Kennedy'nin askerî ve iktisadî yardım arasındaki dengeyi kurmakta zorlandığını ileri sürmektedir. Beyaz Saray'ın Türkiye'yi müttefikleri arasında tek bir sınıfa indirgeyememesinin Washington için Batılı ve Doğulu müttefikleriyle ilişkilerinde sorun yarattığı sonucuna varmaktadır. Geçtiği çalkantılı dönemde Ankara'nın nabzını yakından tutan Washington'un, rejimin niteliğinden bağımsız olarak ülkenin Batı ittifakında kalacağına emin olduğu kanaatini yansıtmaktadır. İdarenin Kıbrıs meselesinde selefi olan yönetimlerden daha alakadar bir tutum takınmayı kararlaştırdığını ortaya koymaktadır. Kennedy'nin 1961 Ocak'ı öncesinde ABD siyaseti nezdinde şüpheli görülen orta menzilli balistik füzelerin Türkiye'ye konuşlandırılmasından, süreç başlamış olmasına rağmen, vazgeçmeyi düşündüğü fakat siyasi endişelerden dolayı geri adım attığını öne sürmektedir. Buna bağlı olarak Küba Füze Krizi esnasında söz konusu füzeler tekrar gündeme geldiğinde kaldırılması gerektiği kararını almakta zorlanılmadığı sonucuna varmaktadır.