SUÇA SÜRÜKLENEN VE MAĞDUR ÇOCUKLAR YÖNÜNDEN UZLAŞTIRMA KURUMU
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Hukuk Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELÇİN ÖLÇEK
Danışman: Muhammed Buhari Çetinkaya
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çocuklar toplumun geleceğidir. Nasıl bir gelecekte yaşayacağımız çocuklarımızı nasıl yetiştirip şekillendireceğimize göre belirlenmektedir. Çocuklar ayrıca toplumun masum ve kırılgan yüzüdür. Bu nedenle çocukların yetişkinliğe giden süreçte her zaman korunmaları ve desteklenmeleri gerekmektedir. Ne var ki, bu destek ve çabaların, her zaman çocukların suça bulaşmalarına engel olamadığı görülmektedir. Ancak bir suça karışmış olsa da çocuğun, çocuk olduğu gerçeği göz ardı edilmemelidir. Amaç çocuğun salt cezalandırması olmayıp, bir şekilde doğrudan sapmış olsa da onu yeniden doğru yola alarak bu yolda daha emin ilerlemesini sağlamak olmalıdır. Bu noktada klasik ceza adalet anlayışının suç ile bozulan düzenin cezalandırma ile yeniden kurulabileceğine dayalı soğuk ceza yöntemleri yerine mağdurun suçtan doğan hasarının iyileştirilmesi ve suç işlemiş de olsa toplumun bir parçası olmaya devam edecek failin topluma yeniden entegre edilmesini önemseyen onarıcı adalet anlayışının sıcak ilişkiler ve diyalog üzerine kurulu yöntemleri, çocuğu onarıp yeniden kazanma yolunda büyük önem arz etmektedir. Nitekim onarıcı adalet uygulamalarının geçmişi incelendiğinde öncelikle çocuklar için uygulanmaya başlandıkları görülmektedir. Ülkemiz mevzuatında kabul edilen onarıcı adalet uygulaması modeli olan uzlaştırmanın, mevzuatımıza dahli de tarafı olduğumuz uluslararası sözleşmelerin çocuklar için alternatif çözüm yollarının uygulanması ve yaygınlaştırılması tavsiyeleri neticesinde olmuştur. Uzlaştırmanın amaç ve yöntemleri nazara alındığında suç karşısında her halde mağdur olan çocuğun yeniden kazanılması için en etkin yöntem olduğu açıktır. Bu nedenle kurumun, gerçek amaç ve işlevine uygun bir mevzuata, teşkilata ve uygulayıcılara ihtiyacı vardır. Ancak Mevzuatımız incelendiğinde ise kurumun genel ceza muhakemesi kanununda düzenlenerek hem çocuklar hem de yetişkinler için birlikte uygulandığı, çocuk yargılamasının farklılıklarının bu anlamda dikkate alınmadığı görülmektedir. Yine çocukların doğaları gereği fiziksel ve bilişsel farkları da göz önünde bulundurulmamıştır. Bu nedenle uygulamada çokça sorun çıkmakta, uzlaştırmanın çocuklar için gerçekten işlevsel bir etkisi olamamaktadır. Çalışmanın amacı, çocuğun suç teşkil eden eylemi gerçekleştiren veya bu eyleme maruz kalan olup olmadığına bakılmadan, suçun olumsuz etkilerinden en az hasarla kurtarılabilmesi için en iyi araç olan uzlaştırmanın nasıl etkinleştirilebileceğine dair çözüm bulmaktır. Bunun için öncelikle kendimize rehber olarak seçtiğimiz onarıcı adalet anlayışını, devamında muhatap olduğumuz grup: çocuk kavramları hak ve fiil ehliyetleri ve ceza yargılaması kapsamında şikayet hakları ele alınarak uzlaştırma kurumunu genel hatları ile anlatılmaya çalışılmış ve nihayetinde uzlaştırmanın çocuklara nasıl uygulandığı, eksiklikleri, uygulamada karşılaşılan sorunlar aktarılarak çözüm önerileri sunulmaya çalışılmıştır.