Platon'un Euthyphron diyaloğu ve bir erdem olarak dindarlık


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İlahiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: RABİA HATUN YOL

Danışman: Muharrem Hafız

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Whitehead tarafından felsefe tarihinin kendisine düşülmüş dipnotlardan ibaret olduğu söylenen Platon'un dindarlığı konu alan Euthyphron diyaloğunu genel Platon okumalarından farklı olarak dramatik yaklaşım üzerinden incelemeye çalıştım. Platon'un metin yerine diyalog üzerinden felsefi düşüncelerini okuyucularına aktarmasının bir sebebi olmalıdır. Bu bağlamda çalışmamın amacı, dramatik okuma üzerinden dindarlığın salt muhakeme esasında tanımlanamayacağını göstermektir. Giriş bölümünde Platon'un diyaloglarına yönelik farklı yaklaşımlar verilmiştir ve dramatik okumanın esas alınacağı söylenmiştir. Yine giriş kısmında Platon'un erdem anlayışına dayanak oluşturacak anamnesis kuramı, bölünmüş çizgi benzetmesi ve mağara alegorisi incelenmiştir. Platon'un erdem anlayışını daha iyi anlayabilmek için birinci bölümde Antik Yunan erdem anlayışı araştırılmıştır. Sokratik diyaloglar olarak alınan ilk dönem eserlerinin özetleri verilip Sokratik yöntemlerin benzerliğine dikkat çekilmek istenmiştir. Erdemlerin işlendiği diyalogların incelenmesinin ardından dört temel erdem ve bunların içerisinde dindarlığın yeri tartışılmıştır. Ayrıca parça bütün ilişkisi bağlamında erdemlerin birliği savunulmuştur. Erdemin kazanımı Menon diyaloğundaki başlangıç sorusu üzerinden dört farklı yönden ele alınmıştır: Erdemin öğretilmesi, erdemin yaşama durumu, erdemin doğuştan gelen kısmı ve "başka bir yol". İkinci bölümde Euthyphron diyaloğu üzerinden dindarlık tanımları incelenmiştir. Diyaloğun sonuçsuz kalması itibariyle dindarlık tanımına ulaşılamadığına dikkat çekilmiştir. Son olarak üçüncü bölümde dindarlık erdeminin tüm bu bilgilerden yola çıkarak dramatik yaklaşım esasında okunması yapılmıştır. Erdemin yaşantı yönünün olduğu böylece temellendirilmeye çalışılmıştır.