Batı Sanatında İsa'nın Meselleri İkonografisi


Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Baykar Demir

Danışman: Serap Yüzgüller

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Kanonik İncillerde konu edilen İsa'nın mesellerinin resim sanatındaki ikonografik gelişimini konu alan bu çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Mesel kavramının dilbilimsel açıdan nasıl tarif edildiğinin incelendiği birinci bölümde, kelimenin İbranice ve Yunancadaki kullanımı, ardından da İngilizce ve Türkçe karşılıkları etimolojik açıdan mercek altına alınmıştır. Kavramsal nitelik araştırılırken mesellerin Eski Ahit ve haham geleneğindeki kullanım amaçları ve yöntemlerine yer verilerek Yeni Ahit'te aktarılan İsa'nın meselleri ile benzerlik ve farklılıklar ortaya çıkartılmaya çalışılmıştır. Böylece mesel kavramının özü incelenirken, Kutsal Kitap'taki kullanımından haham gelenekleri ve günlük hayat pratiğindeki yerine değin mesel kavramına ilişkin bir değerlendirme sunulmuştur. Yeni Ahit'te geniş yer tutan mesellerin farklı karakterlerde oluşu elbette bir sınıflandırma gerektirmiştir. Çalışmamızda gerçekleştirdiğimiz sınıflandırma, dini literatürde kesin bir fikir birliği olmayışı sebebiyle teolojik kaynaklar gözetildiği kadar ikonografik gelenekteki gösterim şekilleri de dikkate alınarak yapılmıştır. Çalışmamızın ikinci ve üçüncü bölümünde ise -birinci bölümde ortaya konan sınıflandırmaya bağlı kalınarak- Hıristiyan resim sanatının başlangıcından 18. yüzyıl sonuna kadar üretilmiş eserlerin ikonografik çözümlemeleri yer almaktadır. İkinci ve üçüncü bölümlerin ana başlıklarını oluşturan "Dünya ve Göksel Krallık Üzerine Meseller" ve "Ahlak ve Yaşam Biçimi İle İlgili Meseller" alt başlıklar halinde ele alınmış, her mesel sahnesinin gösterim kalıpları, kompozisyonun içerdiği belirleyici unsur ve atribülerin tespiti gibi temel göstergeler çerçevesinde saptanmıştır. Bununla birlikte ikonografi üzerinde etkisi olan, Hıristiyanlığın temel öğretileri, Kilise'nin yaklaşımı, mezhepler arası gerginlik ve ilgili dönemlerin dinamiğine etki etmiş başka faktörler de incelenerek mesellerin ikonografik çözümlemesi gerçekleştirilmiştir.