Gıda takviyelerinde sinarin analizleri

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Eczacılık Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: JAVID MAMMADZADA

Danışman: Duri Şehvar Ünal

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Gıda takviyeleri, bir insanın diyetinde desteklemek üzere kullanılan ve vitaminler, mineraller, amino asitler, bitkiler ya da bitkisel diyet bileşenleri gibi besin ögelerini içeren ürünler olarak tanımlanmaktadır. Gıda takviyelerinin üretiminde meyve ve sebzeler, bitkiler, mikroorganizmalar ve hayvansal kaynaklı hammaddeler kullanılmaktadır. Gıdaların insan sağlığı üzerine faydalı özellikleri (antioksidan, besinsel lif vb.) bilindiğinden dolayı günümüzde gıda takviyelerinin tüketimi artmaktadır. Bitkiler ve bitkilerden elde edilen ürünlerden, Dünya Sağlık Örgütü (WHO) kayıtlarına göre; dünya nüfusunun büyük bir kısmının (% 70-80), hastalık tedavisinde ve hastalıktan korunmada "geleneksel tıp" adı altında yararlandığı belirtilmektedir. Tıbbi bitki türünün 70.000 civarında olduğu ileri sürülmekle birlikte; Dünya Sağlık Örgütü tarafından 21.000 bitki türünün ilaç hazırlamak için uygun bulunduğu bildirilmektedir. Fonksiyonel gıda bileşenleri genellikle hastalığın önlenmesi ile ilgilidir. Tez konumuz olan sinarin (CYN) biyolojik olarak aktif fonksiyonel besin bileşenleri olan dicaffeoylquinic asit türevlerinden biridir. Sinarin, choleretic üzerinde potansiyel etkileri olan biyolojik olarak aktif fonksiyonel gıda bileşenlerinden biridir ve kolesterol düşürücü, hepatoprotektif, anti-aterosklerotik, anti-HIV, antioksidatif, anti-diyabetik, antikarsinojenik ve bağışıklık modülatör aktivitesidir. Özetle, sinarin daha moleküler, klinik ve epidemiyolojik çalışmalar için bir hastalık önleyici ajan olarak kullanabilmek için gereklidir. Sinarin ve diğer bileşenleri ayırmak için kromatografik koşullar belirlenerek analize uygulanmıştır. 5 μm partikül çaplı 4,6x250 mm boyutunda Sepax BR C18 kolonda, mobil faz olarak ACN:Fosfat tamponu (pH:3.50) (20:80) (v/v), 25oC'de; 0,8 mL/dak akış hızında elde edilmiştir. Çalışma UV dedeksiyonla, üç dalga boyunda 310; 325; 330 nm dalgaboyu kullanılarak yapılmıştır. Maddelerin doğrusallık aralıkları 0,5-10,0 μg/mL olarak bulunmuştur. Teşhis (LOD) sırası ile sinarin için 0,08 μg/mL; klorojenik asit için 0,31 μg/mL; kafeik asit için 0,28 μg/mL; p-kumarik asit için 0,017 μg/mL; ferulik asit için 0,18 μg/mL'dir. Tayin sınırı (LOQ) ise kalibrasyon eğrisinin en düşük standart konsantrasyonu olan 0,5 µg/ml'dir. Geliştirilen yöntem valide edilip, bu beş ilaç etken maddesinin kapsüllerdeki analizine uygulanmıştır. Bu yöntem kolay ve tekrarlanabilir olup kapsül analizlerinde güvenle kullanılabilir niteliktedir.