Marmara Denizi'nde gemi kaynaklı sualtı gürültü yayılımı


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü, DENİZ BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MURAT ÖKSÜZ

Danışman: HÜSNE ALTIOK GÖKÇİN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez çalışmasında, Marmara Denizi'nde yerinde ölçümlerden elde edilen gürültü kayıtları ile sualtı gürültü yayılım modelleri karşılaştırılmış ve Marmara Denizi gürültü haritası oluşturulması hedeflenmiştir. Bahse konu bölgeyi içeren bir sınırda tez iki aşamada ele alınmış olup, ilk aşamada mevcut veriler ve ölçüm yapılan bölgelerden yola çıkılarak gemi kaynaklı gürültünün su ortamında yayılım kayıpları ses yayılım modelleri yardımıyla hesaplanmıştır. Bu aşamada uygun bulunan yaklaşımlar daha sonra gemi yoğunluğu verileri kullanılarak model Marmara Denizi'ne uygulanmıştır. Öncelikle Marmara Denizi'ne uygun bir ses yayılım modeli araştırması yapılmış olup, ses hızı profillerine göre yaz ve kış mevsimi için sığ ve derin su ortamında BELLHOP modeli kullanılabilirliği gösterilmiştir. Ölçümler ile aynı istasyonlarda uygulanan gemi kaynaklı gürültü modelinden yayılım kaybı için uygun soğurulma katsayısı belirlenmiştir. Ölçümlerle model sonuçları karşılaştırılmış olup, 1/3 oktav bantta 63 ve 125 Hz. frekanslarında en düşük gürültü Erdek Körfezi'nde, İstanbul Boğazı ve Marmara Denizi trafik hattında ise en yüksek seviyede gürültü tespit edilmiştir. İkinci aşamada belirlenen istasyonlarda uygulanan model ile EMODnet'ten sağlanan gemi yoğunluğu verileri kullanılarak 1 km2 gridlerde ve 3 km mesafedeki en yakın gridlerde gürültü yayılımları hesaplanarak gemi kaynaklı gürültü haritaları oluşturulmuştur. Bu kapsamda 2017- 2021 yılları için 13 gemi türüne ait gürültü hesaplanarak yıllık gürültü haritaları oluşturulmuştur. Yıllık analizler kapsamında gürültü seviyeleri Marmara Denizi'nde 80-230 dB. arasında değişmektedir. Genel olarak, kargo ve tanker gemileri 150 ile 175 dB arasında ağırlıklı olarak dağılırken, yolcu, kazı ve sualtı iş gemileri 140-160 dB gürültü seviyeleri ile bu gemi türlerini takip etmektedir.