Yazınsal Çeviride Çevirmenin Sesi: Huckleberry Finn'in Maceraları Üzerinden Bir Vaka Analizi


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Halise Gülmüş

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Nejdet Neydim

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada yazınsal metinlerde kaynak metnin okuru ve erek metnin yazarı olarak çevirmenin söylemdeki varlığı bir diğer deyişle, çevirmenin sesi incelenecektir. "Kara kutu" olduğu farzedilen çevirmen zihnine bakışı değiştiren ve çevirmen zihninin varsayımsal olarak yeniden kurgulanabileceğini belirten Toury'nin ardından Venuti'nin (1995) yanı sıra, Schiavi (1996), Hermans (1996), O' Sullivan (2003), Munday (2008), ve Alvstad'ın (2015) ortaya attıkları söylemler bu çalışmada esas alınmıştır. Çevirmenin sesi, Çeviribilimin uygulamalı alanı içinde yer alan çeviri eleştirisi alt alanında, Katherina Reiss tarafından ortaya atılmış çeviri eleştirisi yöntemi çerçevesinde değerlendirilmiştir. Uygulama bölümünde kullanılmak üzere 19. yy'ın önemli yazarlarından olan Mark Twain'in, yaşadığı bölgeden ve o bölgedeki sosyo-kültürel gerçekliklerden yola çıkarak kaleme aldığı, kurgusal kimlikleri oluştururken her birini ayrı bir diyalekt ile konuşturduğu, tüm bu sebeplerden çevirmen için kültürel ve dilsel birçok problemi barındıran The Adventures of Huckleberry Finn isimli eser seçilmiştir. İlk üç bölümde kuramsal çerçeve tanıtıldıktan sonra uygulama bölümünün ilk kısmında çevirmenin sesini somut olarak ortaya koyduğu çevirmen notları ve önsözler, ikinci kısmında ise metin içi öğeler bağlamında kurgusal kimliklerin oluşturulmasında çevirmenin sesi, söz konusu eserin Türkçe kısaltılmamış iki çevirisi üzerinden karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Yapılan incelemelerde ve bulguların değerlendirilmesinde hata avcılığından kaçınılarak betimleyici bir yaklaşım izlenmiştir. Anahtar Kelimeler: çevirmenin sesi, çevirmenin söylemsel varlığı, okur olarak çevirmen, yazar olarak çevirmen, yazınsal çeviri eleştirisi