Yoncatepe iskeletlerinde diş taşının incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EZGİ KARABULUT
Danışman: İzzet Duyar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada Yoncatepe'de (Van) ele geçirilen ve Urartu Dönemine ait iskeletlerin diş taşları makroskobik olarak incelenmiştir. Çalışmada ayrıca Urartu gömütleriyle karışık halde ele geçmiş ve daha yakın bir tarihte gömüldüğü tespit edilen aktüel (G.Ö. ~100 yıl) iskeletlerin diş taşları da incelenerek ağız sağlığı ve beslenmedeki tarihsel süreklilik ve değişimler anlaşılmaya çalışılmıştır. Urartu Dönemine ait 149 bireyin 433, aktüel 22 bireyin 92 dişi ve izole haldeki 313 diş incelenmiştir. Diş taşlarını kaydetmek için Brothwell'in görsel derecelendirme sistemi ve Dobney ve Brothwell'in daha ayrıntılı derecelendirme sistemi kullanılmıştır. Urartu Dönemine ait 341 daimi dişin 276'sında (%80,9) diş taşı bulunurken aktüel 78 daimi dişin 73 tanesinde (%93,6) diş taşı gözlemlenmiştir. Bu veriler zaman içerisinde diş taşı oranının arttığı anlamına gelmektedir. Diş taşı şiddetinin dağılımı; Urartu Döneminde %80 "hafif", %20 "orta",%0 "ileri", aktüellerde %78,6 "hafif", %21,4 "orta", %0 "ileri" şeklindedir. Yoncatepe topluluğunda yüksek diş taşı prevalansı ve yaygın olan "hafif" diş taşı şiddeti ile buradaki sakinlerin ağız sağlığının görece iyi durumda olduğunu göstermiştir. Urartu Dönemi Yoncatepe topluluğunda yüksek diş taşı görülme sıklığının en önemli sebebi, karbonhidrat oranı yüksek ürünler kullanılması ve dibek, ezgi gibi öğütme taşları ile öğütülmüş bakliyat, bulgur ve un gibi gıdaların yaygın olarak kullanılmasıdır. Aynı bölgeye ait (Van) eski Anadolu topluluklarıyla karşılaştırıldığında, Yoncatepe topluluğunun diş taşı prevalansının yüksek oranlarda görüldüğü gruplar arasında yer aldığı gözlemlenmiştir. Buna karşın Yoncatepe topluluğunda diş taşı şiddeti diğer iskelet serileriyle benzerlik göstermektedir. Yoncatepe'de diş çürüğü ve diş aşınmasının zaman içerisindeki değişimine paralel olarak diş taşının yaygınlaşmasının tarım ürünleri tüketiminin artması ile açıklanabileceği sonucuna ulaşılmıştır.