İstanbul çevresinde yetişen Amanita Phalloides mantarında HPLC ile alfa-amanitin miktar tayini
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Eczacılık Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 1994
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: R. Zülal Tümkor
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Afife MAT
Özet:- 92 - Türkiye bitkilerin yol açtığı zehirlenmeler arasında, özellikle sonbahar ve ilkbahar aylarında, mantar zehirlenmeleri ilk sırayı almaktadır. Ölümle sonuçlanan mantar zehirlenmelerinin %90'ı Amanita phalloides ile meydana gelmektedir. A.phalloides türünün zehirlenmeye neden olan başlıca bileşiği siklopeptid yapısındaki a- amanitindir. Ölümle sonuçlanan zehirlenme vakalarının yıllara göre farklılık göstermesi gözönüne alınarak, İstanbul çevresindeki ormanlarda yetişen A.phalloides mantarında a-amanitin miktar tayini yapılmasına karar verildi. Ekim 1991 ve Kasım 1992'de Belgrat Ormanı, Büyükbent'ten, Aralık 1992'de Beykoz-Göllü'den toplam 11 A.phalloides örneği toplandı. Örneklerin boyu ve çapı ölçüldükten ve tartıldıktan sonra 2 örnek hariç diğerleri kurutuldu ve tekrar tartıldı. 2 taze örnek ince parçalar halinde kesildikten sonra, kurutulan örnekler ise toz edildikten sonra metanol ile geri çeviren soğutucu altında, su banyosunda tüketildi. Metanollü çözelti süzüldükten sonra rotavaporda kuruluğa kadar uçuruldu. Bakiye metanolde çözülerek balonjojede metanol ile 100 ml'ye tamamlandı. Hazırlanan metanollü ekstreler İ.T.K.'de incelendi ve HPLC ile a-amanitin miktar tayini gerçekleştirildi. İ.T.K.'de silikajel plak ve Kloroform-metanol-asetik asit-su (75:33:5:7.5 v/v) çözücü sisteminde yapılan incelemede tüm örneklerin a-amanitin taşıdığı standart a-amanitin ile karşılaştırılarak saptandı. HPLC ile a-amanitin miktar tayini için, ^Bondapak C-,g kolon, metanol-su (40:60 v/v) çözücü sistemi, 303 nm- 93 - UV deteksiyonu ve 1 ml/dak. akış hızı kullanıldı. 1991 yılında toplanan örneklerin ortalama 1.41mg/g (kuru mantar), 1992 yılı örneklerinin ise ortalama 0.47 mg/g (kuru mantar) a-amanitin taşıdığı saptandı. Sonuç olarak, Belgrat Ormanı, Büyükbent'ten 1991 yılında toplanan örnekler, 1992 yılında aynı yerden toplanan örneklerin 3 misli a-amanitin taşımaktadır. Bunun nedeni amatoksin miktarının havanın nemi ve ısısından etkilenmesidir. 1992 yılında İstanbul'un Avrupa ve Anadolu yakalarından toplanan örneklerin ise a-amanitin miktarı bakımından bir farklılık göstermediği saptanmıştır.