XIX. Yüzyıl Ortalarında Amasya Şehri'nin Sosyo-Ekonomik Yapısı

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Mehmet Fatih Becerik

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Arzu Terzi

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Şehirlerin sosyal tarihini çalışmak, bize şehrin bağlı bulunduğu devletin sosyal gelişimini, gelir durumunu ve demografik yapısını ortaya koyma noktasında önemli bir gösterge sağlamaktadır. Anadolu şehirlerinin yapıları ve çeşitli karakteristikleriyle belli bir tipoloji oluşturdukları ve benzer özellikler taşıdıkları, yapılan çeşitli çalışma ve araştırmalardan anlaşılmaktadır. Amasya'yı Anadolu'nun bilinen uygarlıklarından Osmanlı'ya ve günümüze uzanan yolda birçok olaya ve döneme tanıklık etmiş tipik bir Anadolu şehri olarak nitelendirebiliriz. Tezimizde Amasya'nın 19. yüzyıl ortalarındaki sosyo-ekonomik, kültürel ve dini yapısı ele alınmıştır. Tanzimat öncesinde başlayan ve sonrasında devam eden merkeziyetçi uygulamaların şehirdeki etkilerine değinilmiş, Osmanlı sosyal yaşamına dair izler sürülmüştür. Böylelikle 19. yüzyıl ortalarında Amasya'nın idari, iktisadi, dini ve demografik yapısı, idarecileri; şehir sakinlerinin isimleri, unvanları, lakapları, meslekleri, gelirleri, mal varlıkları, hayvanları; bu insanların yetiştirdiği ürünler, verdikleri vergiler, yaşam alanları ve bu alanlarda hizmet veren kamu kurumları ve vakıflar tespit edilmiştir. Tezde döneme ait temettuat defterleri ve şeriyye sicilleri başta olmak üzere arşiv belgeleri, kronikler, seyahatnameler ve hatıralar gibi asli kaynaklar yanında muhtelif araştırma ve sair incelemelerden oluşan tali kaynaklar kullanılmış ve şehrin sosyo-ekonomik ve kültürel panoraması çıkarılmaya çalışılmıştır.