Elektronik belgelerin ve elektronik belgelere ait işlem izlerinin arşiv imha uygulamaları bakımından incelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CEYHAN GÜLER
Danışman: Mehmet Canatar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Elektronik ortamdaki belgelerin imhası diğer bilgi saklama ortamlarına göre farklı yöntem ve tekniklerin kullanılmasını gerektirir. Elektronik belgelerin yazılım ve donanım izleri bırakmaları ve çok farklı ortamlarda bulunmaları arşiv imha uygulama-ları açısından bir problem teşkil etmektedir. Bu nedenle imha edilen elektronik belge-lere tekrar erişimin imkânsız hale gelmesini sağlayacak yazılım ve donanım mekaniz-maları/araçları arşiv imha teorisinin elektronik ortamdaki belgelere uygulanması açı-sından büyük önem taşır. Bu mekanizmaların/araçların, elektronik belge ve izlerini sistem ve saklama ortamlarından çıkarması veya yok etmesi beklenmektedir. Elektronik belgelerin ve bunlara ait izlerin nasıl yok edilmesi gerektiği konu-sunda ülkemizde tez niteliğinde bir çalışmanın bulunmaması, bu araştırmanın eleştirel literatür taraması, keşifsel bir vaka incelemesi ve tematik analizin bir kombinasyonun-dan oluşan ve dengeleyici bir nitel araştırma yaklaşımıyla ele alınmasını gerekli kılmış-tır. Çalışmada, ABD, Kanada, Avrupa, Avustralya ve Türkiye'deki çalışmalar ve yak-laşımlar değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda, elektronik belge ve izlerine yönelik farklı devlet veya hükümetlerin imha standartları geliştirdiği, Türkiye'de ise modern arşivcilik için kul-lanılan imha yöntem ve tekniklerin, elektronik belgeye yönelik hazırlanmış olan resmi standartta da bulunmadığı anlaşılmıştır. Ayrıca, elektronik belgenin ve izlerinin gün-cel ortam ve güncelliğini yitirmiş (obselete) ortam olarak ikiye ayrılarak imha edilebi-leceği ve bunların özellikleri bağlamında düşünülmesi gerektiği elde edilen sonuçlar-dır. Güncel ortamdaki belge ve izlerinin imha edilmesi için çoğunlukla yazılımsal yön-temler kullanılırken, güncelliğini yitirmiş ortam için yazılımsal yöntemler yanında do-nanımsal yöntemlerin de kullanılabileceği görülmüştür. Yazılımsal yöntemler olarak, tasfiye etme, boşaltma, üzerine yazma, temizleme, manyetiksizleştirme gibi farklı tek-nikler uygulanmaktadır. Donanımsal yöntemler olarak da erişime kapatma, taşlama veya fırçalama, çekiçli değirmenle öğütme, parçalama, ufalama, yakma, kesme, eritme gibi teknikler kullanılmaktadır.