Türkiye-İran Turizm İlişkileri ve Turistlerin Destinasyon Seçiminde Etkili Olan Faktörlerin Analizi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Soudabeh Azizirendi
Danışman: Muzaffer Bakırcı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Turizm, ülkeler arası iletişimi güçlendiren ve ekonomik büyümeye katkı sağlayan bir sektördür. Türkiye ve İran, zengin tarihleri ve kültürel mirasları ile önemli turizm merkezleridir. Türkiye, tarihi yapıları, doğal güzellikleri ve zengin mutfağı ile dikkat çekerken, İran, UNESCO mirasları ve geleneksel sanatsal etkinlikleri ile öne çıkmaktadır. Her iki ülke de doğa severler ve kültür meraklıları için çeşitli deneyimler sunmaktadır. Misafirperverlikleri ile ziyaretçileri bekleyen bu ülkeler, dünya turizminde önemli bir yer edinmektedir. Türkiye ve İran, tarihsel olarak komşu ve stratejik ilişkiler içerisinde olan iki ülkedir. İki ülke arasındaki ilişkiler, ticaret, enerji ve güvenlik alanlarında iş birliğini içermektedir. Ancak, zaman zaman siyasi ve ideolojik farklılıklar da yaşanmıştır. Özellikle Suriye iç savaşı gibi bölgesel krizler, ilişkileri etkilemiştir. Genel olarak, Türkiye ve İran, karşılıklı çıkarlar doğrultusunda ilişkilerini geliştirmeye çalışmaktadır. Türkiye ve İran arasındaki turizm ilişkileri, tarihi ve kültürel bağların yanı sıra ekonomik iş birliği ile de desteklenmektedir. İranlı turistler, Türkiye'yi özellikle yaz tatili, alışveriş ve kültürel geziler için tercih ederken, 2022'de Türkiye'yi ziyaret eden İranlı turist sayısı önemli bir artış göstermiştir. Türk turistler ise İran'ın tarihi ve doğal güzelliklerini keşfetmek amacıyla sıkça seyahat etmektedir.Ulaşım açısından, iki ülke arasında düzenli uçuş seferleri ve kara yolu bağlantıları mevcuttur, bu da seyahatleri kolaylaştırmaktadır. Türkiye ve İran, turizm alanında iş birliğini geliştirerek ve karşılıklı çıkarları gözeterek ilişkilerini güçlendirmeye devam etmektedir. Bu kapsamda araştırma, nitel ve nicel araştırma yöntemleri kullanılarak, literatür taraması ile Türkiye ve İran arasındaki turizm ilişkilerinin tarihsel gelişimi incelemektedir. Çalışma kapsamında hazırlanan anket, kişisel bilgiler, ziyaret bilgileri ve ziyaret yeri seçiminde etkili faktörler başlıklarından oluşmaktadır. İlk bölümde cinsiyet, medeni durum, yaş, meslek, eğitim ve gelir durumu gibi kişisel bilgiler sorulmaktadır. İkinci bölümde seyahat tarzı, kalma süresi ve ziyaret edilen yerler hakkında sorular yer almaktadır. Üçüncü ve dördüncü bölümlerde, ziyaretçilerin yer seçiminde etkili olan 8 fonksiyonel ve 8 psikolojik faktör 5'li Likert ölçeği ile sorgulanmaktadır. Son bölümde ise, seyahat hedefinin memnuniyeti ve beklentilerin karşılanma durumu gibi genel değerlendirme soruları bulunmaktadır. Anket, 4 farklı lokasyonda toplam 500 katılımcı ile gerçekleştirilmiştir: 44 anket Bezirgan Sınır Kapısı, 154 anket İstanbul Havalimanı, 203 anket Tebriz Havalimanı ve 99 anket İstanbul'daki tur şirketlerinde toplanmıştır.