Arap dünyasında modern dilbilim çalışmaları
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Doğu Dilleri ve Edebiyatları Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Bahar Arıkan
Danışman: Ömer İshakoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:XIX. yüzyıla kadar dil incelemeleri büyük ölçüde felsefe ve yazın çalışmaları içerisinde yürütülmüş ve dil bu alanların anlaşılmasına yarayan bir araç olarak kabul edilmiştir. XX. yüzyıla geldiğimizde İsviçreli dilbilimci Ferdinand de Saussure'ün "kendi başına ve yalnız kendisi için dili incelemek" görüşünün hâkim olmasıyla birlikte dilbilimin sınırları belirlenmiş ve dilbilim bağımsız bir bilim dalı haline gelmiştir. Çalışmamızda Batıdaki dilbilim üzerine yapılan açılımların Arap dili ve dilbilimcileri üzerindeki yansımaları irdelenmektedir. Modern dilbilim düşüncesinin Arap dünyasına tam olarak ne zaman girmeye başladığını belirlemek zordur. Arap dünyasının modern dilbilimle tanışması XX. yüzyılın 40'lı yıllarında Batı'daki üniversitelerde dilbilim çalışan Arap araştırmacılarla olmuştur. Modern dönemde Arap dilbilimciler klasik dönem dil çalışmalarını yeni bir bakış açısıyla ele almışlardır. Bunu yaparken bazen klasik çalışmalara eleştirel yorumlar getirmişler, bazen de klasik çalışmalardan bağımsız güncel dilbilim meselelerini incelemişlerdir. Biz bu çalışmamızda klasik dönem ve modern dönemde Arap dil âlimlerinin dilbilimin alt dallarıyla ilgili yaptıkları çalışmalara değindik. Yaptığımız çalışma sonucunda pek çok dilbilim konusunun klasik dönem dilcileri tarafından eserlerinde konu edinildiğini tespit ettik. Çalışmamızın birinci bölümünde dilbilimin tanımı, gelişimi, filoloji ve dilbilgisinden farkı, konusu, alt dalları ve Arap dilinde dilbilim karşılığında kullanılan kavramlar konuları yer almaktadır. İkinci bölümünde, dilbilim öncesi ve klasik dönemde Arap dil çalışmaları ele alınmıştır. Üçüncü ve son bölümde ise, modern dönemde Arap dilbilim çalışmaları tanıtılmıştır. Bu bölüm çalışmamızın esas bölümünü oluşturmaktadır. Bu bölümde modern dönemde dilbilimin alt dalları ile ilgili yapılan müstakil çalışmalar ve bu dalların hangi genel dilbilim kitaplarında yer aldıkları tespit edilmiştir.