ADÖLESAN SPORCULARDA PİK OKSİJEN TÜKETİMİ VE SOLUNUM FONKSİYON PARAMETRELERİNİN YAŞA, BRANŞA VE CİNSİYETE BAĞLI DEĞİŞİMİNİN İNCELENMESİ
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Ferhat Burak ÇANKAYA
Danışman: Sertaç Yakal
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Pik oksijen tüketimi (VO2peak), efor esnasında vücut tarafından alınıp kullanılabilen en yüksek oksijen miktarını ifade eder. Pik oksijen tüketimi ile yüksek şiddetteki eforu sürdürebilme yeteneği yani aerobik kapasite arasında yakın bir ilişki vardır. Özellikle aerobik dayanıklılık gerektiren branşlarda sportif başarı açısından aerobik kapasite önemlidir. Bu yüzden aerobik kapasite üzerine etkili faktörler ile pik oksijen tüketimi arasındaki ilişkiyi aydınlatmak gereklidir. Bu çalışmada yaş, cinsiyet, spor branşı, solunum fonksiyon parametreleri, vücut kompozisyonu ile aerobik kapasite arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda 2007-2022 yılları arasında kliniğimize spora katılım öncesi değerlendirme veya aerobik performans ölçümü için başvurmuş 518 sporcunun tıbbi kayıtları retrospektif olarak tarandı. Deneklerin fizik muayene ve anamnezinin alınması sonrası boy, kilo ölçümü yapıldı. Vücut yağ analizi ve solunum fonksiyon testi ardından kardiyopulmoner egzersiz testi yapıldı. "Breath by breath" yöntemi ile kullanılan oksijen miktarı ve atılan karbondioksit miktarı hesaplandı. Bulgular: Toplam 518 sporcunun kardiyopulmoner egzersiz testi verileri incelendi. Ortalama pik oksijen tüketimi 48,96±7,84 ml/kg/dk olarak tespit edildi. Sporcular cinsiyet ve branşlarına göre gruplandıklarında ortalama pik oksijen tüketimleri erkek basketbolcularda 49,7±7,38 ml/kg/dk, kadın basketbolcularda 43,82±5,65 ml/kg/dk, erkek yüzücülerde 54,65±7,51 ml/kg/dk, kadın yüzücülerde 47,54±6,48 ml/kg/dk olarak tespit edildi. Basketbolcuların yüzücülere göre daha yüksek BMI değerlerine sahip olduğu, yüzücülerin basketbolculara göre daha yüksek FEV1% ve PEF% değerlerine sahip olduğu görüldü. VO2peak ile BMI arasında p<0.01 anlamlılık düzeyinde zayıf bir negatif ilişki, VO2peak ile Yağ% arasında p<0.01 anlamlılık düzeyinde kuvvetli bir negatif ilişki yaş ile VO2peak arasında p<0.05 anlamlılık düzeyinde zayıf bir pozitif ilişki tespit edildi. Branş içi VO2peak değerleri karşılaştırıldığında hem basketbolda hem yüzmede erkek sporcuların kadın sporculardan istatistiksel olarak anlamlı daha iyi VO2peak değerlerine sahip olduğu gözlendi. Gruplar arası VO2peak karşılaştırıldığında erkek yüzücülerin erkek basketbolculardan, kadın yüzücülerin kadın basketbolculardan istatistiksel olarak anlamlı daha iyi VO2peak değerlerine sahip olduğu tespit edildi. Sonuç: Adölesan sporcularda yaş, erkek cinsiyet, yüzme sporu pik oksijen tüketimini pozitif yönde, vücut yağ oranı ve BMI negatif yönde etkilediği görüldü. Solunum fonksiyon testi sonuçlarının pik oksijen tüketimi üzerinde istatistiksel anlamlı bir etkisi tespit edilmedi. Anahtar kelimeler: Pik oksijen tüketimi, VO2peak, aerobik kapasite, kardiyopulmoner egzersiz testi, adölesan