FARKLI BİTKİ EKSTRELERİNİN İN VİTRO ANTİKANSER AKTİVİTELERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Utku GÜNEŞ
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Ali KARAGÖZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bitkiler, birçok hastalığın tedavisinde kullanılma potansiyeli olan çok sayıda doğal bileşik içerirler. Bu bileşiklerin keşfi için öncelikle bitki ekstrelerinin biyoaktivitelerinin belirlenmesi gerekir. Bu tez çalışmasının amacı, antikanser aktivite potansiyeli olan yeni doğal bileşikleri içeren bitki ekstrelerinin belirlenmesidir. Bu kapsamda, 3'ü Türkiye'ye endemik (Centaurea kilaea, Centaurea hermannii, Kitaibelia balansae) olan toplam 8 (Crataegus orientalis, Centaurea kilaea, Centaurea hermannii, Crataegus monogyna, Kitaibelia balansae, Plantago lanceolata Centaurea behen) metanolik bitki ekstresinin Vero [Afrika Yeşil Maymun (Cercopithecus aethiops) böbrek fibroblast hücre hattı] ve HeLa (insan serviks kanseri epitel hücre hattı) hücreleri üzerinde sitotoksik etkilerini MTT kolorimetrik yöntemi ile belirlenmiştir. Çalışılan bitki ekstrelerinden en yüksek antikanser aktivite C. hermannii ekstresi tarafından ortaya konulmuştur. Potansiyel antikanser aktiviteye sahip olan C. hermannii bitki ekstresinin Vero ve HeLa hücre hatları üzerindeki sitotoksik etkisini doğrulamak amacıyla xCELLigence RTCA sistemi ile hücre indeksi parametreleri belirlenmiştir. Daha sonra C. hermannii ekstresinin hücre ikilenme süresini nasıl etkilediğini ortaya koymak amacıyla Karboksi Floresein Suksinimidil Ester (CFSE) ve hücre siklusuna olan etkilerini belirlemek için Propidium İyodür (PI) boyama yöntemleri kullanılmıştır. MTT analizi ile 48. saatte elde edilen veriler değerlendirildiğinde C. hermannii ekstresinin normal transforme hücre hattı Vero'daki düşük sitotoksisitesi ve serviks kanseri hücre hattı HeLa'daki seçici yüksek sitotoksisitesi potansiyel antikanser aktiviteye sahip olduğunu göstermektedir. C. hermannii bitki ekstresinin Vero ve HeLa hücre hatları üzerindeki sitotoksik etkisini belirlemek amacıyla elde edilen verilerle IC50 (Hücrelerin %50'sinin ölümüne neden olan ekstre konsantrasyonu) ve SI (Seçicilik indeksi; SI= IC50 Vero hücresi / IC50 HeLa hücresi) değerleri hesaplanmıştır. C. hermannii bitki ekstresi IC50 değerleri Vero hücre hattı için 399,8 μg/mL, HeLa hücre hattı için 29,44 μg/mL olarak bulunmuştur. SI değeri ise 11,88 olarak hesaplanmıştır. C. hermannii için xCELLigence RTCA sistemi ile hücre indeksi parametrelerinin analizi sonucunda elde edilen IC50 değerleri Vero hücre hattı için 364,98 μg/mL ve HeLa hücre hattı için 28,91 μg/mL olarak bulunmuştur. SI değeri ise 12,62 olarak hesaplanmıştır. MTT analizinden elde edilen veriler hem morfolojik değerlendirmeler ile hem de xCELLigence sistemi ile yapılan analiz sonuçlarıyla tutarlıdır. C. hermannii bitki ekstresi uygulanmış ve uygulanmamış (kontrol) HeLa hücrelerinin CFSE boyama ile elde edilen sonuçları değerlendirildiğinde 24. saatte, kontrol grubunun 2 olan bölünme indeksinin konsantrasyon artışına paralel olarak 1,55'e düştüğü, 48. saatte ise 3,43 olan bölünme indeksinin konsantrasyon artışına paralel olarak 2,05'e düştüğü belirlenmiştir. C. hermanni bitki ekstresi uygulanmış ve uygulanmamış (kontrol) HeLa hücrelerinin 48. saat PI boyama ile elde edilen hücre siklusu analiz değerleri incelendiğinde, kontrol grubunun yapılan analizleri sonucu popülasyonun %80,5'inin G0-G1 fazında %2,22'lik kısmının S fazında ve %13,8'lik kısmının ise G2-M fazında olduğu belirlenmiştir. Spontan olarak meydana gelen parçalanmaların ise %4 civarında olduğu hesaplanmıştır. 25 µg/mL konsantrasyonda, popülasyonun %55,2'si G0-G1 fazında %9,32'lik kısmının S fazında ve %23,6'lik kısmının ise G2-M fazında olduğu belirlenmiştir. Hücrelerin parçalanması ile oluşan küçük boyutlu parçaların oranı ise %11,89'dir. 100 µg/mL konsantrasyonda ise, popülasyonun %4,18'i G0-G1 fazında, %17,8'i S fazında, %51,2'si ise G2-M fazında olduğu belirlenmiştir. Hücrelerin parçalanması ile oluşan küçük boyutlu parçaların oranı ise %16,82'dir. C. hermannii bitki ekstresinin, HeLa hücre popülasyonunun hücre siklus dağılımlarını anlamlı ölçüde değiştirmesi MTT, xCELLigence ve CFSE yöntemleri ile ortaya konan etkilerini doğrulayan bir sonuç olarak değerlendirilmektedir.