Hadislerde Üslûbu'l-Hakîm Sanatı ve Buhari Örneği


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Muhammed Emin Görgün

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Abdullah KIZILCIK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

İfâde, insanın duygu ve düşüncelerinin bir tezâhürüdür. Kişi maksadını kendine özgü bir biçimde ifâde eder. Bu ifâde biçimi kişiden kişiye ve olaydan olaya değişebilmektedir. Kişinin maksadını dile ve yazıya dökme biçimi de o kişiye ait ifâde tarzını yani üslûbunu oluşturur. Aynı minvalde Kur'ân-ı Kerîm ve hadis-i şerîflerin de ilâhî mesajları iletmede nevi şahsına münhasır üslûp biçimleri vardır. Kur'ân-ı Kerîm ve hadis-i şerîflerin üslûbuna vâkıf olmak, verilmek istenen mesajı doğru anlama noktasında önemli bir mihenk taşıdır. Bu üslûplardan birisi de tezimizin konusu olan üslûbu'l-hakîm sanatıdır. Temeli soru-cevapta, cevabın beklenmedik biçimde olmasına dayanan bu üslûp çeşidi hem Kur'ân-ı Kerîm hem de Hz. Peygamber'in sözlerinde pek çok hikmete binaen kullanılmıştır. Bu üslûp, edebî olmasının yanı sıra ahlâkî açıdan da muhâtaba nasıl soru sorulması gerektiğini göstermiş ve onu kendi menfaati için daha uygun olana yönlendirmiştir. Çalışmamızda öncelik olarak bu sanatın temelini oluşturan üslûp kavramı incelenmiştir. Bu bağlamda üslûbun Arap edebiyatında incelendiği alanlar olan fesâhat ve belâgat kavramları hakkında değerlendirme yapılmıştır. Ayrıca üslûbu'l-hakîm sanatına dair Kur'ân-ı Kerîm'de yer alan sınırlı sayıdaki örnekler ele alınmıştır. Çalışmanın ana konusu olan üçüncü bölümde ise Sahîh-i Buhârî'de yer alan ve bu sanatı ihtivâ eden otuz üç hadis detaylı olarak incelenmiştir.