DİJİTAL SERMAYE KAVRAMI BAĞLAMINDA YAŞLI BİREYLERİN DİJİTAL OKURYAZARLIK PRATİKLERİNİN İNCELENMESİ: İSTANBUL ÖRNEĞİ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, İletişim Fakültesi, Halkla İlişkiler ve Tanıtım Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Çağatay KARAÖZ
Danışman: Nilnur Tandaçgüneş Kahraman
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı giderek yaşlanmakta olan dünyada, yaşlı bireylerin dijital ortamlardaki deneyim, düşünce ve beklentilerini ortaya koymaktır. Özellikle COVID-19 pandemisi sonrasında dijitalleşme süreci küresel çapta hızlı bir biçimde yayılmış ve bireylerin gündelik yaşantılarını baştan aşağı dönüştürmüştür. Hali hazırda bu teknolojilere aşina olan dijital yerliler, dijitalleşme süreçlerine hızlı bir biçimde uyum sağlamayı başarırken; özellikle 65 yaş ve üzeri bireyler bu süreçte dışarıda bırakılmış ve bu alanlardaki dönüşüm süreçlerine dahil olmaları noktasında da herhangi bir adım atılmamıştır. Bu bireyler diğer yaş grupları ile karşılaştırıldığında dijital ortamların kendileri açısından sağlayabileceği önemli fırsatlardan da haberdar değillerdir. Sürecin bir diğer yansıması da yeni türden eşitsizlikleri ortaya çıkarması olmuştur. Bu bağlamda, dijital okuryazarlık düzeyi yüksek olan bireyler, mevcut sermayelerini yukarı çekerek, diğer bireylere nazaran daha fazla güç elde etmektedirler. Dijital sermaye kavramı, çevrimdışı ve çevrimiçi sermaye biçimlerinin tamamını kapsadığı için, eşitsizliklerin kökenlerine yönelik analiz yapma fırsatı sunmaktadır. Söz konusu dijital sermaye olduğunda 65 yaş ve üzeri kadınlar en dezavantajlı konumdaki gruptur. Bu bağlamda, bu grubun dijital ortamlar ile olan ilişkisi, deneyimleri, fikir ve beklentilerini ortaya koymak önem taşımaktadır. Bu bağlamda ölçüt örnekleme yöntemi ile araştırma grubumuz belirlenmiş ve Tematik Analiz yöntemi aracılığıyla MAXQDA 2024 programında verilerimiz analiz edilmiştir. Çalışmamız sonucunda eğitim ve algılanan ekonomik düzey ile dijital okuryazarlık seviyeleri arasında bir ilişkisellik bulunmuştur. Dijital ortamlara ilişkin deneyimlerin; psikolojik, sosyal ve dijital ortamlar tarafından şekil aldığı da ayrıca ortaya çıkmıştır.