Türkiye'nin Bazı Zehirli Mantarları Üzerinde Kimyasal Araştırmalar
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Eczacılık Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2011
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Filiz Kartal
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Afife MAT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ülkemizde besin zehirlenmelerinin önemli bir bölümünü mantar zehirlenmeleri oluşturmaktadır. Ormanlardan mantar toplayıp yeme alışkanlığının yaygın olması, zehirli ve yenen mantarların yan yana yetişmesi ve birbirine çok benzemesi ve toplayıcıların mantarları iyi tanımaması gibi nedenlerle özellikle sonbahar aylarında mantar zehirlenmeleri oldukça sık görülmektedir.Türkiye'nin bitki örtüsü çok iyi bilinmesine karşılık mantar florası henüz tam olarak belirlenememiştir. Bu konudaki araştırmalar son yıllarda artmıştır ve Türkiye'nin mantar listesi mikologlar tarafından hazırlanmaya başlanmıştır.Ölümle sonuçlanan zehirlenmelerin başlıca nedeni Amanita phalloides mantarıdır. Tehlikeli zehirlenmelere neden olan Cortinarius ve Gyromitra türleri de son yıllarda saptanmıştır. Gyromitra türlerinin pazarlarda satıldığına da rastlanmıştır. Clitocybe ve Inocybe türleri ise yenen mantarlar ile kolaylıkla karıştırılmaktadır. Ayrıca psilosibin içerme ihtimali olan Psilocybe, Panaeolus, Stropharia gibi türlerin de varlığı son yıllarda yapılan yayınlarda yer almaktadır.Türkiye'nin zehirli mantarları üzerinde ilk kimyasal araştırmalar 1990 yılında Afife Mat tarafından başlatılmıştır. İlk çalışmalar Amanita phalloides, Amanita muscaria ve Amanita pantherina türlerinin içerikleri üzerinde yapılmıştır.Bu çalışmada Amanita phalloides, Amanita phalloides var. alba, Amanita muscaria, Amanita pantherina, Lepiota helveola, Galerina marginata, Inocybe fastigiata, Inocybe geophylla ve Clitocybe candicans türlerinin zehirli bileşikleri ince tabaka kromatografisi yöntemi ile gösterilmiştir. Amanita rubescens ve Amanita citrina'nın ?-amanitin içermediği, Mycena rosea'nın muskarin içermediği yine ince tabaka kromatografisi ile gösterilmiştir. Cortinarius varius'un orellanin içermediği renk reaksiyonu ile gösterilmiştir. Cortinarius, Gyromitra, Psilocybe, Panaeolus, Stropharia gibi zehirli türlerin Türkiye'de yayılışlarından bahsedilmiştir. Dünya'da meydana gelen yeni mantar sendromları tanıtılmıştır.Bu araştırma ile Türkiye'nin zehirli mantarlarının kimyasal içerikleriyle birlikte belirlenerek gerekli önlemlerin alınmasına yönelik öneriler getirmek amaçlanmıştır.Anahtar Kelimeler: Mantar zehirlenmesi, Amanita, Alfa-amanitin, İbotenik asit, Muskarin.Bu çalışma, İstanbul Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi tarafından desteklenmiştir. Proje No: 5089.